Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Interpelacja w sprawie zasad nieodpłatnego nabywania od Skarbu Państwa akcji przez uprawnionych pracowników w procesie konsolidacji sektora elektroenergetycznego

   Szanowny Panie Ministrze! W związku z projektem ustawy o zasadach nieodpłatnego nabywania od Skarbu Państwa akcji przez uprawnionych pracowników w procesie konsolidacji sektora elektroenergetycznego - projekt ustawy z dnia 07.05.2007 r. - przedstawiam wątpliwości co do konstytucyjności zapisów ww. projektu.

   I tak, zgodnie z art. 2 ust. 3 projektu, zakres podmiotowy ustawy został ograniczony do pracowników uprawnionych w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz.U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397, z późn. zm.) w spółce konsolidowanej, o której mowa w art. 5 pkt 1.

   W myśl ustawy akcje uprawnionych pracowników i ich spadkobierców będą zamienione na akcje spółki konsolidującej, a następnie będą podlegać upublicznieniu na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Zauważyć należy, że akcje pracownicze przez kilka lat po wydaniu ich uprawnionym pracownikom były przedmiotem obrotu w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego, co w konsekwencji spowodowało przeniesienie praw z nich wynikających na osoby trzecie. Akcje uprawnionych pracowników, w wyniku ich sprzedaży czy darowizny, nie traciły żadnych praw, takich jako prawo głosu z akcji, prawo do dywidendy itd., a ich nowi właściciele zostali wpisani do księgi akcyjnej spółki jako pełnoprawni akcjonariusze i otrzymali imienne świadectwo depozytowe z biura, które prowadzi ich depozyt. W spółkach konsolidowanych, w których już wydano akcje pracownikom, struktura akcjonariatu wygląda następująco:

   - 85% - Skarb Państwa,

   - 15% - uprawnieni pracownicy i ich spadkobiercy; osoby obdarowane przez pracowników (np. żona, dzieci); osoby fizyczne i prawne, które nabyły akcje od uprawnionych pracowników i ich spadkobierców.

   Akcje spółek konsolidowanych zostaną zamienione na akcje jednej spółki konsolidującej, która to spółka zostanie upubliczniona na GPW. W myśl projektu ustawy z 07.05.2007 r. nie wszyscy akcjonariusze otrzymają prawo do wymiany akcji. Ustawa przyznaje takie prawo Skarbowi Państwa, uprawnionym pracownikom i ich spadkobiercom, nie przyznaje takiego prawa natomiast osobom prawnym i fizycznym, które kupiły akcje oraz zostały obdarowane przez uprawnionych pracowników.

   Następstwem takiego rozwiązania będzie oczywiste pokrzywdzenie kupujących i obdarowanych z uwagi na zróżnicowanie praw z posiadanych akcji, które zostały nabyte drogą legalnych transakcji w oparciu o umowy prawne chronione przez państwo. Ponadto poniosą one ewidentną szkodę, ponieważ - jak wynika z samego uzasadnienia do projektowanej ustawy - konsolidowane przedsiębiorstwa energetyczne, których uprawnieni pracownicy posiadają akcje lub uzyskują prawo do otrzymania nieodpłatnie akcji, nie będą podlegały procesom prywatyzacji, a zatem ich akcje nie będą zbywane.

   Brak perspektywy upublicznienia zdecydowanie obniży wartość tych akcji. Można powiedzieć, że środki zainwestowane w akcje, które nie zostaną zamienione na akcje spółki konsolidującej, przepadną. Pragnę zauważyć, że akcje uprawnionych pracowników kupowane przez inwestorów były akcjami imiennymi i na każdą transakcję kupna-sprzedaży czy darowizny wyrażał zgodę zarząd spółki. Transakcje darowizny bądź kupna-sprzedaży można było przeprowadzić po uzyskaniu zgody zarządu. Zarówno zarząd, jak i rada nadzorcza były powoływana w uzgodnieniu ze Skarbem Państwa - głównym akcjonariuszem spółki (85% głosów na WZA).

   Przyjęcie projektowanej ustawy w tym kształcie w sposób istotny zróżnicuje pozycję prawną obywateli. Zakładając określone cele ustawy, należy uwzględnić fakt, że muszą być one zgodne z kryteriami zawartymi w Konstytucji RP. W opisanej sytuacji należy przyjąć, iż uchwalenie ustawy w takim kształcie będzie stanowiło przekroczenie swobody ustawowej poprzez złamanie zasad praworządności materialnej. Zasada równości, wyrażona w art. 32 Konstytucji RP, nakłada na organy pastwa obowiązek równego traktowania wszystkich obywateli, również w sferze ekonomicznej. Konsekwencją tego jest również zakaz dyskryminacji o charakterze gospodarczym. Z kolei art. 76 Konstytucji RP chroni obywateli przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.

   Mając na uwadze zasady uczciwego obrotu, ochronę interesów wszystkich grup społecznych, mam nadzieję, że ustawa ta nie narusza słusznych interesów wszystkich akcjonariuszy. Jednocześnie nie będzie tworzyć niebezpiecznego precedensu, który może być wykorzystywany przy innych przekształceniach w spółkach kapitałowych.

   Panie Ministrze! Proszę o dokładną wykładnię prawną poruszonej mojej wątpliwości. Czy Pan Minister podziela przytoczone powyżej opinie?

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Zygmunt Wrzodak

   Warszawa, dnia 25 czerwca 2007 r.