Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Interpelacja w sprawie sprzeczności przepisów ustawy o podatku akcyzowym z prawem wspólnotowym i skutków ekonomicznych tej sprzeczności dla przedsiębiorców

   Szanowna Pani Minister! Podstawowym aktem prawnym w zakresie podatku akcyzowego RP jest ustawa o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 29, poz. 257 z późn. zm.). Ustawa ta reguluje opodatkowanie wyrobów określonych jako wyroby akcyzowe, określa zasady i tryb wprowadzenia do obrotu wyrobów objętych akcyzą oraz dotyczy oznaczenia niektórych wyrobów znakami akcyzy. Dodatkowo ustawa ta wprowadza katalog wyrobów określonych jako ˝wyroby akcyzowe˝ - podlegające podatkowi akcyzowemu - określone w załączniku nr 1 do ustawy.

   Ustawa o podatku akcyzowym wprowadziła podział wyrobów akcyzowych na dwa odrębne zakresy:

   1. Wyroby akcyzowe ˝zharmonizowane˝ (załącznik nr 2 do ustawy), tj. te wyroby, których przepisy dotyczące stawek akcyzowych oraz kontroli obrotu są zharmonizowane na poziomie prawa Wspólnot Europejskich i te wyroby są określone w załączniku nr 2 do ustawy.

   2. Wyroby akcyzowe ˝niezharmonizowane˝, tj. wyroby podlegające podatkowi akcyzowemu, których stawki podatku akcyzowego oraz kontrola obrotu nie są zharmonizowane na terenie Wspólnoty.

   Taka konstrukcja ustawodawcza przy braku ww. definicji pociąga za sobą daleko idące konsekwencje negatywne. Wyrażają się one zwłaszcza w tym, że znaczna część wyrobów wyszczególnionych w pozycjach od 1 do 12 (ropa i powstałe z niej produkty) załącznika nr 1, jak również pozycje 1 do 12 załącznika nr 2 ustawy o podatku akcyzowym jest zaliczana do produktów akcyzowych i akcyzowych zharmonizowanych, czego nie ma w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Katalog produktów akcyzowych i akcyzowych zharmonizowanych jest zatem w Polsce rozszerzony ponad zakres określony dyrektywą 2003/96/WE.

   Taki stan prawny pociąga za sobą daleko idące negatywne konsekwencje ekonomiczne dla przedsiębiorstw jako dodatkowe koszty. Koszty te w sposób znaczący wpływają na wzrost cen wyrobów, a w gospodarce rynkowej utratę konkurencyjności z innymi podmiotami Wspólnoty lub znacząco obniżają zysk firm, lub są przyczyną do przenoszenia krajowych przedsiębiorstw do innych krajów Wspólnoty, np. Czechy lub Słowacja, gdzie zastosowano wprost przepisy unijne.

   W głównych zarysach negatywne efekty wadliwego prawa jako ekonomiczne skutki niewymierne i wymierne dla krajowych przedsiębiorstw przedstawiają się następująco:

   1. Nierównoprawność podatkowa podmiotów działających na polskim rynku w stosunku do podmiotów Wspólnoty, co należy wprost nazwać niezamierzoną dyskryminacją krajowych przedsiębiorstw, a przede wszystkim przedsiębiorstw produkujących smary plastyczne, transformatory, nawozy sztuczne, wyroby hutnicze i chemiczne, uszlachetniające wydobyty węgiel oraz w wielu innych branżach przemysłowych, gdzie olej mineralny został zastosowany jako nie paliwo silnikowe lub olej opałowy.

   2. Konieczność ponoszenia dodatkowych wysokich kosztów jako efekt zapłacenia akcyzy za:

   - oleje smarowe (w praktyce zwane oleje bazowe) (Kody CN 27101971-99/ wyroby zharmonizowane) w okresie od 01.05.2004 do 18.08.2004 r., a zużyte do produkcji smarów plastycznych (przypominam, że smary plastyczne zostały zakwalifikowane do wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych o zerowej stawce akcyzy),

   - oleje smarowe (w praktyce zwane oleje bazowe) (Kody CN 27101971-99) do produkcji antyzbrylaczy do nawozów mineralnych,

   - benzyny (Kody CN 2710 1121) wykorzystywanych na produkcji olejów zwanych w przemyśle olejami technologicznymi lub rozpuszczalnikami, np.

   - oleje technologiczne w procesie walcowania taśm i folii z aluminium jego stopów dla celów ogólnego przeznaczenia jak i dla przemysłu spożywczego,

   - rozpuszczalniki w procesie odtłuszczania wyrobów hutniczych,

   - nafty (Kody CN 2710 19 21-29) wykorzystywanych dla celów technologicznych i zwanych w przemyśle olejami technologicznymi, np.:

   - oleje technologiczne w procesie walcowania taśm z miedzi i jej stopów oraz żelaza i jego stopów,

   - oleje technologiczne jako chłodziwa smarujące w procesie elektroiskrowej i wiórowej obróbki narzędzi hutniczych,

   - oleje technologiczne jako chłodziwa smarujące w procesie prostowania, szlifowania, oczyszczania wyrobów hutniczych (głównie pręty i rury),

   - oleje technologiczne jako chłodziwa smarujące narzędzia w procesie wykrawania krążków np. monetarne, amunicyjne, na puszki lub opakowania kosmetyków itp.,

   - oleje napędowe (Kody CN 2710 19 41-49) wykorzystywane do celów:

   - procesowych - technologicznych, np. oleje technologiczne w procesie walcowania blach oraz taśm z żelaza i jego stopów, a także miedzi i jej stopów. Oleje te w walcarkach typu Sendzimir używane są równocześnie jako olej walcowniczy (chłodzenie i smarowanie walców) oraz smarowniczy (chłodzenie i smarowanie łożysk),

   - jako oleje elektroizolacyjne do napełniania transformatorów energetycznych oraz innych urządzeniach jako nośniki ciepła.

   3. Konieczność ponoszenia dodatkowych wysokich kosztów przez podmioty gospodarcze z tytułu organizacji i prowadzenia składów podatkowych. Koszty znacząco rosną, gdy produkcja i przetwarzanie olejów smarnych jako wyrobów akcyzowych zharmonizowanych i zawieszoną akcyzą mogą odbywać się wyłącznie w składzie podatkowym ze szczególnym nadzorem podatkowym. Dla małych przedsiębiorstw jedynie weryfikacja składu podatkowego celem uzyskania certyfikatu ˝Szczególnego Nadzoru Podatkowego˝ w zależności od wstępnego wyposażenia, wynosi min. 150 tys. Kwota ta w małych i średnich przedsiębiorstwach stanowi:

   - od 20 do 30% miesięcznego obrotu brutto lub

   - roczny zysk dla dobrze prosperującej małe firmy.

   4. Tworzenie monopolu dużych firm typu Orlen czy Lotos w dziedzinie obrotu, produkcji i przetwarzania olejów smarowych, olejów napędowych, naft lub benzyn o przeznaczeniu nieenergetycznym.

   Stwarza to sytuację, w której ogranicza się w sposób niezamierzony działalność małych i średnich przedsiębiorstw, na których spoczywa główny ciężar rozwoju gospodarczego kraju, zwłaszcza że krajowe duże firmy aktualnie nie są zainteresowane produkcją ww. olejów technologicznych (maks. zysk - produkcja paliw). Po upadku rafinerii Glimar w Gorlicach 100% nieemulgujących olejów technologicznych lub rozpuszczalników pochodzi z zakupu z krajów Wspólnoty często przez kilku pośredników i gdzie dodatkowo obowiązują inne normy prawne.

   Omówione wyżej przepisy są sprzeczne z przepisami Unii Europejskiej.

   Po pierwsze - ustawa o podatku akcyzowym w załączniku nr 2 do ustawy, sprzecznie z przepisami Unii Europejskiej w tym zakresie, umieszcza oleje smarowe objęte kodowaniem od CN 27101971 do CN 27101999 jako wyroby akcyzowe zharmonizowane.

   Po drugie - zgodnie z przepisami wprowadzonymi przez Ministra Finansów oleje smarowe sklasyfikowane w pozycjach od CN 27101971 do CN 27101999 niezgodnie z przepisami UE, jako wyroby zharmonizowane, podlegają stawce akcyzy w kwocie 1180 PLN za 1000 litrów (obecnie obowiązująca stawka na rok 2005).

   Po trzecie - w wyniku braku przepisów przejściowych w rozporządzeniu MF z dnia 26.04.2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 97, poz. 966), błędnego sformułowania w rozporządzeniu MF z dnia 11.08.2004 § 51a (Dz. U. Nr 181, poz. 1875) i ostatecznego skorygowania błędów legislacyjnych w rozporządzeniu MF z dnia 18.11.2004 r. § 51a ust. 1a (Dz. U. Nr 248, poz. 2492) dopiero po 6 miesiącach przedsiębiorstwa uzyskały podstawę prawną do odzyskania zapłaconej akcyzy, która do 1 maja 2004 r. była rozliczana wspólnie z podatkiem VAT. W praktyce odzyskanie zapłaconej akcyzy jest możliwe dopiero po min. 9 miesiącach ze względu na obowiązująca procedurę (trzy miesiące od daty złożenia wniosku).

   Po czwarte - w wyniku wadliwej konstrukcji rozporządzenia MF z dnia 26.04.2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 97, poz. 966 wraz z późn. zm.) do chwili obecnej brak podstaw prawnych do odzyskania zapłaconej akcyzy za oleje smarowe w okresie po 1 maja do 18 sierpnia 2004 r., które zużyte zostały do produkcji smarów plastycznych, a przez stosowne rozporządzenie MF zaliczone są do wyrobów niezharmonizowanych o zerowej stawce akcyzy.

   Po piąte - różne możliwe interpretacje polskiego prawa akcyzowego w oparciu o stosowną ustawę i rozporządzenia Ministra Finansów.

   Po szóste - tak znaczne rozbieżności pomiędzy krajowym a unijnym prawem akcyzowym wyeliminowały możliwości korzystania z istniejącej interpretacji przepisów akcyzowych Unii Europejskiej, które dopracowywane były przez szereg lat, oraz utrudniona współpraca z firmami unijnymi.

   Ustawa o podatku akcyzowym w zakresie olejów smarowych o kodach od CN 27101971 do 27101999 jest sprzeczna z poniżej cytowanymi przepisami Unii Europejskiej, a mianowicie z:

   1) art. 2, 3, 23, 25, 28 i 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz

   2) narusza przepisy dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów elektrycznych i energii elektrycznej, oraz

   3) narusza przepisy dyrektywy Rady nr 92/12/EWG z dnia 25 lutego 2002 r. w sprawie ogólnych warunków wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu i oraz kontrolowania.

   Z mocy ustawy o podatku akcyzowym i stosownych rozporządzeń Ministra Finansów jako akty wykonawcze do tej ustawy: ˝oleje smarowe klasyfikowane w kodach od CN 27101971 do 27101999, a przeznaczone na wyroby, które nie zostaną zużyte do celów innych niż napędowe lub opałowe albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych albo jako oleje smarowe do silników albo do produkcji paliw silnikowych, olejów opałowych, dodatków lub domieszek do paliw silnikowych lub olejów smarowych do silników (równoważna definicja ww. dyrektyw, tłumaczenie wg UKIE - przeznaczenie produktów energetycznych niewykorzystywanych jako paliwo silnikowe lub paliwa do ogrzewania):

   1) zostały zakwalifikowane w przepisach prawa polskiego jako wyroby zharmonizowane oraz

   2) została wprowadzona na oleje smarowe (klasyfikowane w kodzie CN 27101971 do CN 27101999) stawka akcyzy w kwocie 1180 PLN za 1000 litrów oleju, oraz

   3) wprowadzony przez Ministra Finansów RP system zwolnień akcyzowych dyskryminuje oleje smarowe w nabyciu wewnątrzwspólnotowym w porównaniu do olejów smarowych nabywanych w kraju, tj. w Polsce.

   W wyniku powyższego - jak należy rozumieć załącznik do traktatu akcesyjnego w aspekcie ˝innego krajowego prawa akcyzowego˝ w świetle:

   - art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym, gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny?

   - art. 91 ust. 1 i ust. 2 część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane z pierwszeństwem przed przepisami ustawy, np. o podatku akcyzowym?

   Ze wskazanych sprzeczności wynikają następujące konsekwencje ekonomiczne dla małych przedsiębiorstw:

   1. Nierównoprawność podatkowa podmiotów działających na polskim rynku w stosunku do podmiotów Wspólnoty, co należy wprost nazwać dyskryminacją krajowych przedsiębiorstw, a przede wszystkim spółek produkujących smary plastyczne.

   2. Blokada kapitału spółek na minimum 9 miesięcy jako efekt braku przepisów przejściowych i błędnych sformułowań w rozporządzeniach Ministra Finansów z dnia 11.08.2004 r.

   3. Konieczność zaciągania kosztownych kredytów, a w konsekwencji ostatecznej możliwości utraty płynności finansowej przedsiębiorstw.

   Wobec powyższego proszę o ustosunkowanie się do treści interpelacji, a w szczególności zarzutów dotyczących naruszenia prawa unijnego, i zapytuję:

   1. Czy w ocenie Ministerstwa Finansów powołane w treści interpelacji przepisy są sprzeczne z prawem wspólnotowym?

   2. Czy Ministerstwo Finansów przygotowuje projekt zmiany sprzecznych z prawem wspólnotowym przepisów?

   3. Dlaczego Ministerstwo zezwala na dyskryminację pod względem podatkowym krajowych przedsiębiorstw i przenoszenie przez nie siedzib poza granice kraju?

   Z poważaniem

   Poseł Jacek Falfus

   Warszawa, dnia 10 maja 2007 r.