Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie decyzji prezesa Głównego Urzędu Ceł dotyczącej nowych wymagań, jakie powinny spełniać siedziby placówek administracji celnej

   W związku z przesłaniem przy piśmie z dnia 20 listopada 1998 r., znak SPS-0202-1132/98, interpelacji pana Jerzego Wierchowicza, posła na Sejm RP w sprawie decyzji prezesa Głównego Urzędu Ceł nr 161 z dnia 27.10.1998 r. dotyczącej nowych wymagań, jakie powinny spełniać siedziby placówek administracji celnej, uprzejmie informuję, co następuje:

   Na podstawie uzyskanych wyjaśnień wyrażam pogląd, że zasadniczym powodem wydania decyzji prezesa Głównego Urzędu Ceł nr 161 z dnia 27.10.1998 r. było stworzenie właściwych warunków pracy dla administracji celnej, zapewnienie prawidłowości wykonywania zadań oraz zapobieganie przekupstwom i zjawiskom korupcyjnym, związanym z lokalizacją, projektowaniem i odbiorem infrastruktury na przejściach granicznych. Powołana decyzja zapewniać będzie w tym względzie jednolite postępowanie całej administracji celnej. Było to niezbędne, ponieważ dotychczas przy podejmowaniu decyzji i realizacji inwestycji na przejściach granicznych nader często występowały takie zjawiska, jak: bałagan, sprzeczne ustalenia, brak jednoznacznie wskazanej odpowiedzialności, wydawanie cząstkowych opinii zamiast formalnych uzgodnień.

   Dodatkowym uzasadnieniem do powstania takiej regulacji prawnej jest fakt, że z powodu braku unormowań tej kwestii i jednoznacznie określonej odpowiedzialności za podejmowane decyzje, w każdym z dotychczasowych przypadków budowy tzw. terminali dochodziło do marnotrawstwa pieniędzy podatników i nadużyć. Przykładowo, po kontroli inwestycji w Świecku, przeprowadzonej przez NIK, toczy się postępowanie prokuratorskie.

   Przechodząc do szczegółowej części odpowiedzi, należy wskazać, że rozwiązania zawarte w projekcie przejścia granicznego w Gubinku posłużyły do opracowania decyzji nr 161, w związku z tym inwestycja ta będzie uruchomiona zgodnie z projektem. Na życzenie wicewojewody zielonogórskiego pana Wojciecha Woropaja inwestycja w Gubinku będzie dodatkowo analizowana pod kątem zwiększenia jej funkcjonalności i jakości. Natomiast w przypadku inwestycji w Olszynie, ze względu na spełnienie fundamentalnej zasady oddzielenia części wjazdowej i wyjazdowej przejścia granicznego, można się spodziewać co najwyżej standardowej procedury zgłaszania ewentualnych usterek przy odbiorze poszczególnych obiektów. Inwestycja w Koroszczynie nie jest inwestycją zakończoną. Dwaj potencjalni główni użytkownicy, tzn. Straż Graniczna i administracja celna zgłosiły zasadnicze zastrzeżenia do przyjętych rozwiązań, przy czym Straż Graniczna już w czerwcu 1996 r. jednoznacznie odmówiła przejścia na teren terminalu odprawowego w Koroszczynie. Zastrzeżenia do tej inwestycji w formie uzgodnionego stanowiska ministra finansów i ministra spraw wewnętrznych i administracji przedłożone zostały premierowi rządu RP panu Jerzemu Buzkowi we wrześni br. Ponadto wstrzymane zostało finansowanie tej inwestycji centralnej.

   Podniesiony w interpelacji problem sprzeczności skutków decyzji nr 161 z zapisami projektu budżetu państwa na 1999 r. jest nieuzasadniony, bowiem Rada Ministrów po zablokowaniu środków na 1998 r. konsekwentnie nie przyznała także środków finansowych w wysokości 40 mln zł przewidzianych na kontynuację inwestycji w Koroszczynie w 1999 r. Jednocześnie wyjaśniam, że § 17 omawianej decyzji obliguje do stosowania unormowań w niej zawartych przy uzgadnianiu inwestycji, a więc przed uruchomieniem środków budżetowych na ten cel, w związku z czym zawarty w nim zapis nie pozostaje w sprzeczności z budżetem państwa. Wobec inwestycji będących w trakcie realizacji możliwe jest jedynie zgłaszanie usterek, zaś w przypadku inwestycji już oddanych do użytku możliwe do podjęcia są jedynie działania unowocześniające obsługę celną i to tylko przy okazji remontów, rozbudowy czy modernizacji. Możliwe jest również korygowanie projektu za zgodą przyszłego użytkownika i inwestora.

   Podsumowując, w przypadku obecnie realizowanych inwestycji w Olszynie i Gubinku ze strony administracji celnej nie istnieje zagrożenie co do ich planowanego wykorzystania.

   Dotychczasowa praktyka zagospodarowywania przejść granicznych przez wojewodów i ich uzgadniania ze służbami celnymi i granicznymi była zła i wielokrotnie krytykowana w zaleceniach pokontrolnych NIK. Tak więc wydanie decyzji nr 161, jak i ściśle z nią związanej decyzji nr 159 (obydwie w załączeniu)*) ma głęboki sens merytoryczny, ponieważ na obiektach takich, jak Koroszczyn i Świecko, doszło do marnotrawstwa pieniędzy podatników, ponadto przygotowywane dwie następne lokalizacje oparto na koncepcjach zawierających te same mankamenty. Należało więc pilnie zapobiec dalszym przejawom niegospodarności i niekompetencji.

   Należy zaznaczyć, że w omawianych decyzjach po raz pierwszy sprecyzowano na piśmie wymagania administracji celnej oraz uporządkowano procedurę uzgadniania inwestycji granicznych. Dotychczas panowała dowolność w wydawaniu cząstkowych opinii bez troski o jednolite stanowisko, a co za tym idzie następowało rozmycie odpowiedzialności za podejmowane decyzje.

   Na zakończenie informuję, że w chwili obecnej obie przedmiotowe decyzje są przedmiotem analiz z komendantem głównym Straży Granicznej, bowiem rozważane jest wypracowanie wspólnego dla obydwu służb aktu prawnego w randze rozporządzenia ministra lub Rady Ministrów. W tym celu przygotowane zostanie wspólne wystąpienie prezesa Głównego Urzędu Ceł i komendanta głównego Straży Granicznej do pana Janusza Tomaszewskiego wiceprezesa Rady Ministrów ministra spraw wewnętrznych i administracji.

   Podsekretarz stanu

   Jan Wojcieszczuk

   Warszawa, dnia 11 grudnia 1998 r.