Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie odmowy przyjmowania w kasach ZUS wpłat gotówkowych na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne od osób prowadzących działalność gospodarczą niezobowiązanych do posiadania rachunku bankowego

   W odpowiedzi na wystąpienie w sprawie możliwości zmiany decyzji prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odnośnie do odmowy przyjmowania składek z tytułu ubezpieczenia w kasach zakładu pragnę poinformować, że:

   - zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne określone zostały w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU nr 137, poz. 887 z późn. zm.),

   - zgodnie z art. 47 ust. 5 i 8 ustawy zarówno informacje zawarte w dokumentach płatniczych, jak i transfer wpłat składek musi odbywać się za pośrednictwem międzybankowego systemu rozliczeń elektronicznych.

   Przepis ten z jednej strony określa więc wymogi, jakim powinna sprostać instytucja, aby mogła obsługiwać wpłaty na ubezpieczenia społeczne. Musi mianowicie być w stanie zapewnić przekazywanie informacji i wpłat za pośrednictwem międzybankowego systemu rozliczeń elektronicznych. Z drugiej zaś zobowiązuje płatnika składek do dokonywania wpłat w tych właśnie instytucjach.

   Wymogi podane dla instytucji przyjmujących wpłaty musiałby spełniać również zakład, gdyby prowadził w swoich jednostkach kasy. Ponadto musiałby zapewnić terminowe przekazywanie przyjętych wpłat do kas chorych i otwartych funduszy emerytalnych.

   Zakład nie jest w stanie wywiązać się z tych obowiązków, z przyczyn od niego niezależnych. Nie ma bowiem bezpośredniego dostępu do międzybankowego systemu rozliczeń elektronicznych. W tej sytuacji zmuszony byłby korzystać z pośrednictwa banków, które przejęłyby wprowadzenie dokumentów płatniczych i wpłat poprzez ten system. Wydłużyłoby to czas i nie pozwoliłoby dotrzymać 3-dniowego terminu przekazania składek do kas chorych oraz groziłoby terminowemu przekazywaniu składek do otwartych funduszy emerytalnych. Termin 3-dniowy w przypadku kas chorych i 5-dniowy w przypadku otwartych funduszy emerytalnych (w tym roku) liczy się od otrzymania składki i dokumentów rozliczeniowych. W przypadku wpłat w kasie zakład otrzymywałby składki w dniu dokonania wpłaty, ponieważ w tym samym dniu płatnicy składaliby dokumenty rozliczeniowe, od dnia dokonania wpłaty w kasie rozpoczynałby swój bieg omówiony powyżej termin. Należy również zaznaczyć, że termin przekazywania składek do otwartych funduszy emerytalnych będzie docelowo skracany i w roku 2002 wyniesie tylko 2 dni.

   Przyjmowanie wpłat składek bezpośrednio przez jednostki terenowe zakładu nie ograniczyłoby wydatków ponoszonych przez płatników, bowiem prowadzenie kas wiąże się z poważnymi kosztami związanymi np. z zapewnieniem bezpieczeństwa ludziom i wpłaconym składkom (ochrona, konwojowanie pieniędzy). Koszty te w konsekwencji obciążyłyby płatników składek, podobnie jak koszty prowizji, jakie zakład zobowiązany byłby płacić bankom, które podjęłyby się pośredniczenia w przekazywaniu dokumentów i wpłat poprzez międzybankowy system rozliczeń elektronicznych.Obecnie instytucjami spełniającymi określone w ustawie wymogi do przyjmowania wpłat są banki. Tym samym płatnicy składek mają obowiązek dokonywania wpłat właśnie w bankach.

   Wpłaty nie muszą oczywiście być dokonywane za pośrednictwem rachunku bankowego, jeżeli podmiot nie jest do tego zobowiązany. Do zapłaty w formie rozliczeń bezgotówkowych zobowiązani są, zgodnie z art. 61 § 1 ordynacji podatkowej ci płatnicy prowadzący działalność gospodarczą, którzy prowadzą księgi rachunkowe lub podatkowe księgi przychodów i rozchodów.

   Zgodne z prawdą jest, iż za obsługę wpłat składek banki pobierają prowizję, jednakże nie polega na prawdzie twierdzenie, że narusza to prawa płatników składek. Nie ma bowiem przepisu, który gwarantowałby im nieodpłatne przekazywanie składek. Przeciwnie, ustawa wprowadzając wymóg dokonywania wpłat za pośrednictwem międzybankowego systemu rozliczeń elektronicznych, który znajduje się tylko w posiadaniu banków, przewidywała możliwość powstania związanych z tym dodatkowych kosztów, które powstaną po stronie płatników składek.

   Nie jest zgodne z prawdą twierdzenie, że płatnicy składek nie byli poinformowani z odpowiednim wyprzedzeniem o konieczności dokonywania wpłat składek w bankach, ponieważ taka informacja była zawarta w przygotowanym przez zakład poradniku, który dostępny był w jednostkach terenowych już w grudniu, a więc na miesiąc przed pierwszymi terminami płatności składek.

   Obowiązek stosowania, przy składaniu dyspozycji płatności składek w postaci dokumentu pisemnego, specjalnego dokumentu płatniczego wynika również z ustawy. Wzór tego formularza został określony przez ministra finansów w rozporządzeniu w sprawie określenia wzoru bankowego dokumentu płatniczego składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 149, poz. 981). Natomiast banki zostały zobowiązane do przygotowania i zapewnienia płatnikom składek dostępu do formularzy tych dokumentów.

   Zdajemy sobie sprawę z niedogodności wynikających z nowych zasad dokonywania wpłat składek, dlatego też podejmowane są działania, w granicach zakreślonych przez przepisy ustawy, mające na celu ich złagodzenie. Obecnie prowadzone są rozmowy z Pocztą Polską, która rozważa możliwość przyjmowania wpłat składek. Obsługą, a więc przekazywaniem informacji i wpłat poprzez międzybankowy system rozliczeń elektronicznych, zajmowałby się Bank Pocztowy.

   Aby ułatwić możliwość wpłat składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia swoje jednostki terenowe bankom, które mogą otwierać w nich swoje ajencje.

   Sekretarz stanu

   Ewa Lewicka

   Warszawa, dnia 23 marca 1999 r.