Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie kredytów dla rolnictwa

   W związku z przesłaną przy piśmie z 16 czerwca 1998 r. znak SPS-0202/710/98 interpelacją posła Wiesława Wody w sprawie kredytów dla rolnictwa - uprzejmie informuję, co następuje:

   Kontynuowanie w 1998 r. polityki nieograniczonej dostępności do preferencyjnych kredytów inwestycyjnych z dopłatami do ich oprocentowania ze środków Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest niemożliwe ze względu na ograniczone środki, jakimi w roku bieżącym dysponuje agencja. W 1997 r. dostępnych było praktycznie bez ograniczeń 35 linii kredytowych, z których poważna część była wykorzystywana przez różnego rodzaju spółki, a nie przez rolników. Taka polityka była możliwa, ponieważ poza dotacjami budżetowymi agencja wykorzystywała pozostałości środków z lat poprzednich i zasilenia Narodowego Banku Polskiego ze środków pochodzących z oprocentowania obowiązkowych rezerw bankowych, a także wydatkowała środki z pożyczki Banku Światowego ASAL-300 uruchomionej w 1993 r.

   W 1998 r. agencja zobowiązana jest do realizacji dopłat do kredytów udzielonych w ciągu czterech poprzednich lat, a wobec tego jeśli nie miałoby dojść do przerwania pomocy dla podmiotów spłacających wcześniej zaciągnięte kredyty, niezbędne okazało się zaangażowanie na pokrycie skutków decyzji kredytowych z lat ubiegłych ok. 87% środków, jakie pozostawały do dyspozycji agencji według projektu budżetu na 1998 r.

   Rząd poprzedniej koalicji w projekcie budżetu przewidywał dotacje dla Agencji Restrukturyzacji i Moderni-zacji Rolnictwa na dopłaty do rolniczych kredytów inwestycyjnych na poziomie zapewniającym sfinansowanie tylko ok. 50% zobowiązań agencji z tytułu udzielonych kredytów w latach poprzednich, gdy w 1998 r. kumulują się zobowiązania agencji wynikające z decyzji kredytowych z czterech poprzednich lat. Równocześnie wyczerpane zostały środki z pożyczki ASAL-300 na rozwój infrastruktury wsi i wyeliminowana została przez poprzedni parlament możliwość przekazywania agencji środków pochodzących z oprocentowania rezerw bankowych.

   W wyniku podjęcia szeregu wielokierunkowych działań m.in.:

   - zmiany, z inicjatywy Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, umowy z bankami i obniżenia oprocentowania kredytów,

   - zwiększenia przez Sejm i Senat w ustawie budżetowej na 1998 r. wydatków na dopłaty do kredytów inwestycyjnych o 11,5% w porównaniu z projektem poprzedniej koalicji.

   powstała możliwość uruchomienia w 1998 r. w ograniczonym zakresie 8 linii kredytowych szczególnie istotnych dla dalszej restrukturyzacji i modernizacji rolnictwa. Z informacji uzyskanych w agencji wynika jednak, że tylko nieliczne banki dysponują jeszcze limitami dopłat do oprocentowania preferencyjnych kredytów na przedsięwzięcia inwestycyjne w rolnictwie.

   Niewątpliwie dostępność do kredytów inwestycyjnych w 1998 r. jest mniejsza, a wynika to z wielkości dotacji określonych w ustawie budżetowej na 1998 r. oraz decyzji podjętych wcześniej przez rząd koalicji SLD-PSL i parlament poprzedniej kadencji. Równocześnie ze względu na wzrost zadłużenia krajowego w ciągu 4 poprzednich lat (przy nie spłaconych kredytach zagranicznych) i skalę obciążenia budżetu obsługą znacznie powiększonych w ciągu poprzednich lat długów oraz niezbędne wydatki na poprawę sytuacji w służbie zdrowia, oświacie, w świadczeniach społecznych i na pozostałe usługi społeczne nie jest możliwe w bieżącym roku zwiększenie wydatków na rolnictwo. Pomimo świadomości ograniczonych możliwości budżetu państwa w 1998 r. i ogromu zadań związanych z programem reform, Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej czyni starania o pozyskanie dodatkowych środków niezbędnych do rozszerzenia preferencyjnego kredytowania inwestycji w rolnictwie, przetwórstwie rolno-spożywczym i usługach na rzecz rolnictwa.

   Również kwota dopłat do oprocentowania kredytów obrotowych na cele rolnicze w projekcie budżetu poprzedniej koalicji została ustalona na poziomie zapewniającym praktycznie tylko pokrycie skutków finansowych z tytułu kredytów udzielonych w 1997 r. na zakup środków do produkcji rolnej i na skup surowców rolnych. Powyższe założenie stwarzało zagrożenia całkowitej blokady uruchomienia w 1998 r. preferencyjnych kredytów obrotowych dla rolników oraz zaprzestania udzielania nowych kredytów preferencyjnych dla podmiotów przetwórstwa spożywczego skupujących surowce rolne.

   W celu usunięcia tego zagrożenia w pierwszym okresie działania nowej koalicji wprowadzono niezbędne korekty w obowiązujących rozwiązaniach, w tym m.in.:

   - zmieniono normę kredytu dla rolników do poziomu równowartości 6 q żyta na 1 ha UR (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 listopada 1997 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania dopłat do oprocentowania kredytów na cele rolnicze - DzU nr 144, poz. 964),

   - parlament obniżył górną granicę oprocentowania kredytów bankowych na cele rolnicze (przez obniżenie marż bankowych) z 1,2 stopy redyskontowej weksli do 1,15 (ustawa z 4 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych - DzU nr 158, poz. 1044), a następnie z inicjatywy Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w negocjacjach z bankami przeprowadzonych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa obniżono oprocentowanie tych kredytów do 1,11,

   - zwiększono kwotę środków budżetowych na dopłaty do oprocentowania kredytów na cele rolnicze, przewidzianą na 1998 r. w projekcie ustawy budżetowej.

   W wyniku tych działań sytuacja w zakresie dostępności w 1998 r. do preferencyjnych kredytów obrotowych dla gospodarstw rolnych poprawiła się, lecz nie jest wolna od napięć. Wpływ na dalsze złagodzenie niedoboru środków na dopłaty do oprocentowania kredytów obrotowych na cele rolnicze miało obniżenie przez NBP z dniem 21 maja br. stopy redyskonta weksli z 24,5% do 23,5%. W tych warunkach w pierwszej kolejności środki budżetowe zostały skierowane na dopłaty do oprocentowania kredytów zaciągniętych w 1997 r. na zakup rzeczowych środków obrotowych do produkcji rolnej oraz na skup i przechowywanie produktów rolnych z ubiegłorocznych zbiorów, aby zapewnić wywiązanie się z zobowiązań wynikających z już podpisanych umów.

   Dostępność do nowo uruchamianych w 1998 r. kredytów dla rolników na zakup rzeczowych środków obrotowych do produkcji rolnej, przy obniżonej normie z równowartości 10 q żyta na 1 ha UR do 6 q, tj. z 348,8 zł/ha do 225,9 zł/ha, nie powinna być mniejsza niż w 1997 r. Równocześnie zakres kredytowania skupu ze zbiorów 1998 r. został utrzymany wg zasad obowiązujących w 1997 r. Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określiło i przekazało Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa limit dopłat do oprocentowania nowo uruchamianych kredytów w 1998 r. na skup płodów rolnych ze zbiorów br. (uruchamianych na podstawie przepisów § 1 pkt. 7 i 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 lutego 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania dopłat do oprocentowania kredytów na cele rolnicze - DzU nr 19, poz. 92 z późn. zm.). Agencja rozdysponowała ww. limit na współpracujące z nią banki.

   Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej uważa za niezbędne kontynuowanie dotychczasowej polityki preferencyjnego kredytowania rolnictwa realizowanej w formie dopłat do oprocentowania kredytów inwestycyjnych i obrotowych, do czasu obniżenia stóp procentowych do poziomu umożliwiającego zaciąganie przez rolników kredytów na warunkach komercyjnych. Zapewnienie dostępności do preferencyjnych kredytów jest jednak uzależnione od wielkości środków budżetowych na ten cel w kwotach umożliwiających wywiązanie się z zobowiązań w tym zakresie, o co zabiega Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w pracach nad założeniami do projektu budżetu na 1999 r.

   Minister

   Jacek Janiszewski

   Warszawa, dnia 7 lipca 1998 r.