Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie likwidacji niektórych sądów rejonowych na przykładzie woj. kujawsko-pomorskiego

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem z dnia 18 listopada 1999 r. nr SPS-0202-2854/99 uprzejmie przedstawiam odpowiedź na złożoną przez panów posłów Witolda Deręgowskiego i Grzegorza Gruszkę interpelację w sprawie podejmowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości wstępnych czynności konsultacyjnych, związanych z planowaną w ramach reformy sądownictwa racjonalizacją sieci sądów szczebla podstawowego.

   Przekazane do publicznej wiadomości i dyskutowane w środowiskach społecznych i zawodowych założenia tej reformy przewidują, że sądownictwo szczebla podstawowego składać się będzie z ok. 200-240 sądów rejonowych o zbliżonych obszarach właściwości miejscowej, znacznie przekraczających przeciętną wielkość zarówno obszaru właściwości, jak i wpływu spraw obecnie funkcjonujących sądów rejonowych. Tylko takie bowiem jednostki, mające należyte wyposażenie techniczno-informatyczne i co najmniej 10-etatową obsadę sędziowską, gwarantować będą niezbędną sprawność postępowania oraz wysoki poziom orzecznictwa.

   W strukturach tych sądów, obok podstawowych ˝wyspecjalizowanych˝ wydziałów, w których rozpoznawane będą poważniejsze sprawy cywilne, karne i karne skarbowe, a także sprawy rodzinne i nieletnich, sprawy z zakresu prawa pracy, ubezpieczeń społecznych, sprawy gospodarcze, rejestrowe i inne, utworzona zostanie sieć miejscowych i zamiejscowych wydziałów grodzkich do rozpoznawania niektórych spraw karnych skarbowych, spraw o wykroczenia skarbowe, a od końca 2001 r. również pozostałych wykroczeń. Do wydziałów tych należeć będą również określonego rodzaju sprawy cywilne i karne, rozpoznawane według uproszczonych procedur. W związku z czym termin rozpoznawania takich spraw i wydania orzeczenia będzie nieporównywalnie krótszy.

   Wspomniany w interpelacji projekt rozporządzenia, który został przesłany prezesom sądów okręgowych, miał charakter wyłącznie konsultacyjny i służył do zebrania wstępnych propozycji odnoszących się do obecnie funkcjonujących sądów rejonowych, które ze względu na niewielką obsadę sędziowską i notowany stosunkowo bardzo niski wpływ spraw, powinny zostać przekształcone w zamiejscowe wydziały grodzkie.

   Tego rodzaju konsultacją objęte zostały m.in. sądy rejonowe, wymienione w interpelacji. Jednakże ewentualne zniesienie któregoś z tych sądów nie oznacza przecież - i to chciałbym z naciskiem podkreślić - całkowitej likwidacji w danej miejscowości sądownictwa. Sąd ten zostanie bowiem przekształcony w zamiejscowy wydział grodzki, którego obsada sędziowska w pełni odpowiadać będzie zadaniom orzeczniczym, jakie przed tym wydziałem zostaną postawione. Skoro zaś sprawność postępowania i terminowość rozstrzygania spraw, zarówno w wydziałach grodzkich, jak i w pozostałych wydziałach, które zostaną odciążone od spraw mniejszej wagi, ulegnie zdecydowanej poprawie, można mówić o spełnieniu, w rezultacie powyższych działań, społecznego oczekiwania co do usprawnienia i przybliżenia wymiaru sprawiedliwości. Osiągnięcie zaś tego celu nie oznacza, że każdej grupie społeczności musi być zapewniona fizyczna bliskość do sądu. Znacznie ważniejsze i decydujące znaczenie w tej kwestii ma bowiem stworzenie takiego systemu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, w którym każdy obywatel będzie miał pewność, że wniesiona przez niego sprawa do sądu zostanie terminowo i wnikliwie rozpoznana.

   W zakończeniu pragnę pana marszałka i panów posłów ponadto poinformować, że obecnie, gdy nie została jeszcze uchwalona przez Sejm ustawa zmieniające Kodeks postępowania cywilnego w zakresie m.in. wprowadzenia procedury uproszczonej, gdy trwają nadal prace nad nowelizacją w tym samym zakresie Kodeksu postępowania karnego oraz prace legislacyjne nad nową ustawą Prawo o ustroju sądów powszechnych, czasowo wstrzymana została racjonalizacja struktur sądownictwa najniższego szczebla. Przygotowano natomiast nowe propozycje rozwiązań organizacyjnych. Polegają one na utworzeniu z dniem 1 stycznia 2000 r. we wszystkich większych sądach rejonowych, w siedzibach tych sądów lub poza ich siedzibami, wydziałów cywilno-karnych do rozpoznawania spraw o wykroczenia skarbowe i niektóre przestępstwa skarbowe, mniejsze wagi spraw karnych, a także spraw dotyczących niektórych roszczeń z zakresu prawa cywilnego. Tego rodzaju wydziały utworzone zostaną również we wszystkich miejscowościach, w których obecnie funkcjonują stałe roki sądowe.

   Przewidziany obecnie nieco ograniczony zakres właściwości rzeczowej wspomnianych wydziałów cywilno-karnych stworzy dogodniejsze warunki do rozpoczęcia działalności orzeczniczej przez te jednostki organizacyjne, a jednocześnie pozwoli na ocenę sprawności ich funkcjonowania oraz przejmowanie dalszych kategorii spraw, które według nowych procedur należeć będą do tych jednostek jako przyszłych wydziałów grodzkich sądów rejonowych.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Janusz Niemcewicz

   Warszawa, dnia 8 grudnia 1999 r.