Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie projektu ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do systemu finansowego wartości majątkowych z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł

   Nawiązując do pisma pana marszałka nr SPS-0202-2220/99 z dnia 16 lipca 1999 r., przy którym przesłano interpelację pana posła Wiesława Walendziaka dotyczącą prac nad projektem ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do systemu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł, uprzejmie przekazuję następujące informacje.

   Po podpisaniu w 1991 r. umowy stowarzyszeniowej Polska została zobowiązana do dostosowania swego prawa w dziedzinie dotyczącej prania pieniędzy do wymogów Unii Europejskiej. Konieczne stało się podjęcie działań mających zapewnić zgodność przepisów prawa krajowego z dyrektywami Rady Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej z 10 czerwca 1991 r. w sprawie ochrony wykorzystywania systemu finansowego dla celów prania brudnych pieniędzy (91/308/EWG).

   W związku z tym, że obowiązujące w omawianym zakresie przepisy prawa bankowego trudno było uznać za wystarczające, dla skutecznego przeciwdziałania procederowi prania pieniędzy Ministerstwo Finansów podjęło inicjatywę stworzenia kompleksowego aktu prawnego zawierającego przepisy, które stanowiłyby podstawę systemu prawno-organizacyjnego, mającego za zadanie zapobieganie wykorzystywaniu polskiego systemu finansowego do legalizacji dochodów pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł i stworzenie możliwości wczesnego wykrywania procesu prania pieniędzy.

   Pierwotna koncepcja ustawy powołującej wydzieloną jednostkę budżetową - Państwową Agencję Informacji Finansowej i jej prezesa jako centralnego organu administracji państwowej, którego głównym zadaniem było zapobieganie procederowi prania pieniędzy, została po konsultacjach resortowych zmieniona. Powołanie organu informacji finansowej, tj. generalnego inspektora informacji finansowej w randze podsekretarza stanu, wykonującego swe zadania ustawowe w zakresie zapobiegania przestępstwu prania pieniędzy za pomocą jednostki wyodrębnionej w strukturze Ministerstwa Finansów wynika z faktu posiadania przez resort informacji finansowych, odpowiednio przygotowanej kadry oraz obejmowania zakresem swego działania problematyki instytucji finansowych. Również istotna jest możliwość ograniczenia wysokich kosztów powołania i funkcjonowania organu informacji finansowej poprzez usytuowanie jego w strukturach resortu finansów.

   Nowy projekt ustawy zawierający ww. rozwiązania, został w br. ponownie poddany uzgodnieniom międzyresortowym, które ze względu na skomplikowaną materię regulowaną przepisami ustawy wymagały przeprowadzenia dwóch konferencji uzgodnieniowych i przez to uległy znacznemu wydłużeniu. Mimo to, nie udało się w toku konsultacji uzgodnić ostatecznej treści projektu i w związku z tym sporządzony został protokoł rozbieżności. Następnie, po zaopiniowaniu przez Radę Legislacyjną przy prezesie Rady Ministrów, w dniu 14 czerwca br. projekt ustawy wraz z protokołem rozbieżności przekazano - na podstawie § 13 regulaminu pracy Rady Ministrów - do rozpatrzenia Komitetowi Ekonomicznemu Rady Ministrów.

   Ponieważ projekt ustawy został przez KERM ponownie skierowany do konsultacji, a departament legislacyjny rządu oraz niektóre resorty zgłosiły dodatkowe wnioski, konieczne było dokonanie ponownej analizy ich merytorycznej treści pod kątem możliwości uwzględnienia w projekcie ustawy. Ostatecznie większość uwag została przyjęta, lecz uwzględnienie części z nich, mających charakter proceduralny, wymaga skonsultowania treści konkretnych przepisów z Ministerstwem Sprawiedliwości. Nadal jednak istnieją rozbieżności co do takich zagadnień, jak sposób sformułowania zakresu podmiotowego ustawy, wprowadzenie kadencyjności generalnego inspektora informacji finansowej oraz warunków, jakim powinna odpowiadać osoba powoływana na to stanowisko, tryb i warunki wstrzymywania przez prokuratora transakcji podejrzanych o ˝pranie pieniędzy˝, zasady odpowiedzialności skarbu państwa za szkody wynikłe z nieuzasadnionego wstrzymania transakcji. Dopiero po ich rozstrzygnięciu przez KERM możliwe będzie przekazanie projektu ustawy Radzie Ministrów.

   Problematyka polskich uregulowań prawnych w zakresie zapobiegania praniu brudnych pieniędzy była przedmiotem screeningu w obszarze ˝Swobodny przepływ kapitału˝. W stanowisku strony polskiej wskazano, że pełna zgodność polskich przepisów z dyrektywą Unii w zakresie zapobiegania praniu brudnych pieniędzy osiągnięta zostanie w 2000 r., wraz z wejściem w życie ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do systemu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł. W związku z tym zakładając, że omawiana ustawa wejdzie w życie na początku przyszłego roku, jej projekt będzie skierowany do Sejmu w II półroczu br.

   Projekt ustawy przewiduje, że większość przepisów, szczególnie tych, które nakładają na instytucje obowiązane określone obowiązki, wejdzie w życie po sześciu miesiącach od dnia ogłoszenia. Ten okres przejściowy spowodowany jest przyczynami organizacyjno-technicznymi oraz koniecznością umożliwienia instytucjom obowiązanym przygotowania się do realizacji obowiązków ustawowych.

   Ocenia się, że skutki finansowe związane z wejściem ustawy w życie wyniosą ok. 17,3 mln zł, zakładając, że wyodrębniona jednostka organizacyjna będzie wykorzystywać pomieszczenia biurowe będące własnością Ministerstwa Finansów (po dokonaniu dodatkowych zabezpieczeń) i zatrudniać docelowo 31 osób, w tym w pierwszej fazie działania wykorzystywanych będzie tylko część etatów. Wstępne szacunkowe zestawienie kosztów związanych z wejściem w życie ustawy obejmuje koszty zatrudnienia (w skali rocznej) - docelowo 31 etatów - w wysokości 1,9 mln zł oraz koszty wyposażenia technicznego (w tym m.in. wyposażenie biura, sprzęt komputerowy, specjalistyczne oprogramowanie, wyodrębnienie techniczne i zabezpieczenie pomieszczeń, środki transportu), koszty szkolenia pracowników (jednostki i instytucji obowiązanych) i współpracy z zagranicą oraz bieżące koszty funkcjonowania (m.in. opłaty, ubezpieczenie, energia i eksploatacja, opłaty telefoniczne i pocztowe, materiały biurowe) w wysokości 15,4 mln zł.

   W pełni podzielam pogląd pana posła, że rozwiązania prawne zawarte w omawianym projekcie oraz przygotowywanym projekcie ustawy o Centrum Informacji Kryminalnej powinny zapewniać niezbędną współpracę pomiędzy centrum i generalnym inspektorem informacji finansowej.

   Podsekretarz stanu

   Jan Wojcieszczuk

   Warszawa, dnia 10 sierpnia 1999 r.