Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przebiegu skupu rzepaku

   Szanowny Panie Marszałku! Stosownie do życzenia pana marszałka wyrażonego w piśmie z dnia 19 października br. znak: SPS-0202-2665/99 przedkładam odpowiedź na interpelację pana posła Jerzego Jaskierni w sprawie przebiegu skupu rzepaku.

   Ocenia się, że uzyskane w bieżącym roku plony ziarna rzepakowego są o około 20-25% mniejsze niż szacowano przed żniwami. W tej sytuacji zbiory rzepaku mogą oscylować wokół poziomu ubiegłorocznego, tj. około 1,1 mln ton. Tegoroczne zbiory powinny w pełni pokryć zapotrzebowanie przemysłu przetwórczego. Zakłady tłuszczowe sygnalizują również niższą w stosunku do przewidywanej jakość ziarna.

   Według informacji uzyskanych w dniu 11 października br. zakłady tłuszczowe dotychczas skupiły 771,3 tys. ton ziarna rzepakowego i przewidują skupienie jeszcze 50-60 tys. ton.

   Większość zakładów (Kruszwica, Szamotuły, Bodaczów, Warszawa) stosowało w bieżącym roku cenę skupu 620 zł/tonę rzepaku technologicznego. Zakłady tłuszczowe w Bielsku Białej płaciły 800 zł/tonę, a zakłady w Brzegu 650-750 zł/tonę, w zależności od terminu zapłaty. Zakłady ˝Olvit˝ w Gdańsku w bieżącym roku skupu rzepaku nie prowadziły.

   Oferowane przez zakłady tłuszczowe ceny skupu rzepaku były znacznie niższe od płaconych w roku ubiegłym i określonych we wcześniej zawartych kontraktach z producentami.

   Opłacalność produkcji rzepaku w 1999 r. obniżyła się w sposób istotny. Według informacji Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej szacunkowe średnie koszty uprawy rzepaku w bieżącym roku (w warunkach cenowych lipca 1999 r.) kształtowały się na poziomie 603 zł/t. Oznacza to, że przy przyjętej do szacunku średniej cenie 625 zł/t uzyskanej przez rolnika za sprzedany rzepak - dochód rolniczy netto osiągnięty został w wysokości 22 zł/t lub w przeliczeniu na powierzchnię uprawy - 52 zł/ha.

   Informuję, że w związku z napływającymi sygnałami o podejmowaniu przez zakłady przemysłu tłuszczowego działań mających na celu korektę warunków umów kontraktacyjnych na ziarno rzepaku ze zbiorów 1999 r. minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej spotkał się z zarządami zakładów tłuszczowych, dyscyplinując je do przestrzegania warunków umów oraz swoje stanowisko w tej sprawie przekazał zakładom tłuszczowym w piśmie z dnia 14 czerwca br.

   Stanowisko rządu w kwestii wycofania się zakładów tłuszczowych z kontraktów zawartych z rolnikami jesienią ubiegłego roku jest od początku niezmienne i uznające racje rolników. Umowy kontraktacyjne są dobrowolnymi dwustronnymi umowami cywilnoprawnymi, a w przypadku nierespektowania ich warunków przez jedną ze stron można ich dochodzić na drodze postępowania sądowego. Rząd nie jest stroną umów zawieranych między zakładami przetwórczymi i producentami rolnymi i nie ma podstaw do występowania do sądu. Mogą to uczynić sami rolnicy lub ich związki w ich imieniu.

   Jednocześnie wyjaśniam, że zasady gospodarki rynkowej wyznaczają kompetencje podmiotów gospodarczych i administracji państwowej. Decyzje dotyczące rozmiarów skupu i gospodarowania zapasami rzepaku podejmowane są przez podmioty gospodarcze we własnym imieniu i na własny rachunek. Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej nie ma uprawnień do ingerencji w działalność przedsiębiorstw, uczestniczy natomiast w tworzeniu warunków ekonomicznych sprzyjających zagospodarowaniu przez przemysł przetwórczy surowców krajowej produkcji. Warunki te tworzone są m.in. poprzez politykę celną państwa i preferencje kredytowe.

   Minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej podejmował rozmowy z zarządami zakładów tłuszczowych mające na celu nakłonienie ich do dotrzymania warunków umów kontraktacyjnych, oferując korzystniejsze (7%) kredyty na skup rzepaku. W większości zakłady nie skorzystały z tej propozycji.

   Dla ochrony krajowego rynku rzepaku Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 26 sierpnia 1999 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ustanowienia taryfy celnej zadecydowała o podniesieniu stawki celnej autonomicznej przy imporcie ziarna rzepaku do poziomu stawki konwencyjnej, tj. z 15 do 30% (DzU nr 72, poz. 805).

   Zawarte umowy o strefach wolnego handlu powodują, że stawki celne obniżone do 15% obowiązują przy imporcie rzepaku z Czech i Słowacji. Wycofanie preferencji celnych możliwe będzie dopiero w przypadku wystąpienia znacznego importu rzepaku z tego kierunku. Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej na bieżąco analizuje sytuację na rynku rzepaku oraz monitoruje import ziarna rzepaku i olejów w celu podjęcia we właściwym czasie odpowiednich decyzji dotyczących regulacji celnych wobec tych produktów.

   Pragnę jednocześnie zwrócić uwagę, że podwyższenie stawek celnych w imporcie ziarna rzepakowego, zgodnie z umową WTO, powodowało równocześnie konieczność ustanowienia ilościowego kontyngentu taryfowego na przywóz rzepaku po obniżonej stawce celnej. Kontyngent taki ustalony został rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 sierpnia 1999 r. w sprawie ustanowienia dodatkowego kontyngentu taryfowego na przywóz niektórych towarów rolnych z zagranicy w ilości 26 890 ton po stawce 15% (DzU nr 72, poz. 807).

   Preferencje dla podmiotów zaciągających kredyty na skup rzepaku określone są rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 lutego 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania dopłat do oprocentowania kredytów na cele rolnicze (DzU nr 19, poz. 92 z późn. zm.).

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Andrzej Łuszczewski

   Warszawa, dnia 27 października 1999 r.