Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przywrócenia wolnej drogi wodnej po Zalewie Wiślanym

   Odpowiadając na interpelację pana Jana Kulasa, posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, otrzymaną przy piśmie wicemarszałka Sejmu RP pana Jana Króla z dnia 6 października br. znak: SPS-0202-2541/99 - w sprawie przywrócenia wolnej drogi wodnej po Zalewie Wiślanym, pragnę przedstawić, co następuje.

   1. Jednym z elementów aktywizacji rejonu Zalewu Wiślanego jest przywrócenie swobodnej żeglugi statków wszystkich bander do i z portów polskich położonych w polskiej części Zalewu Wiślanego przez rosyjską część tego zalewu i Cieśninę Piławską.

   Zgodnie z ustawą z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (DzU nr 32, poz. 131 z późn. zm.) część Zalewu Wiślanego znajdująca się w granicach RP stanowi morskie wody wewnętrzne. Jedyne wyjście dla dużych jednostek na Morze Bałtyckie prowadzi przez Cieśninę Piławską. Zapis w polsko-radzieckim układzie z 1945 r. stanowi, że: w czasie pokoju przejście przez Cieśninę Piławską otwarte będzie dla statków handlowych pod polską banderą zdążających do portu Elbląg. Prawo to zostało także potwierdzone treścią postanowień zawartych w art. 14 umowy z dnia 15 lutego 1961 r. między rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o stosunkach prawnych na polsko-radzieckiej granicy oraz współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach granicznych, mówiących, iż polskie statki handlowe przepływają przez radziecką część Zalewu Wiślanego (Kaliningradzkij Zaliw) i Cieśninę Piławską (Bałtijskij Proliw) w obydwu kierunkach - zgodnie z wcześniej zawartymi porozumieniami.

   Powyższe zapisy w całym powojennym okresie były przepisami martwymi.

   W 1991 r. z inicjatywy strony polskiej (Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej) rozpoczęły się prowadzone przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych rozmowy pomiędzy delegacjami ekspertów Polski i Federacji Rosyjskiej na temat swobodnej żeglugi po Zalewie Wiślanym i przez Cieśninę Piławską.

   Do chwili obecnej przeprowadzono sześć rund rozmów. Strona rosyjska wyraziła zgodę na zapis w umowie zezwalający na swobodny przepływ statków handlowych, rybackich i sportowych pod polską banderą, nie przyjęła jednak zasadniczego postulatu dotyczącego swobodnego dostępu do polskich portów Zalewu Wiślanego statków pływających pod banderą państw trzecich.

   Strona polska (Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej) wielokrotnie zabiegała o sfinalizowanie rozmów, których efektem byłoby podpisanie stosownej umowy. Wystąpiono również do MSZ RP o uzgodnienie ze stroną rosyjską jak najszybszego terminu kolejnego spotkania ekspertów. Do dnia dzisiejszego brak jakiejkolwiek reakcji ze strony rosyjskiego MSZ.

   Nadmienić należy, iż w chwili obecnej żegluga przez Cieśninę Piławską jest swobodna dla wszystkich jednostek, które noszą banderę polską, a kolejna runda rozmów będzie dotyczyć głównie rozstrzygnięcia kwestii wejścia na polską część Zalewu Wiślanego statków bandery trzeciej.

   Należy w tym miejscu nadmienić, że Zalew Wiślany w części polskiej jest oznakowany pod względem nawigacyjnym zgodnie z przepisami międzynarodowymi, a infrastruktura portowa utrzymywana jest na dobrym poziomie technicznym.

   2. Żegluga po polskiej części Zalewu Wiślanego, jak wspomniano wcześniej, jest swobodna dla wszystkich jednostek pływających noszących banderę polską i rosyjską, a port w Elblągu odgrywa znaczną rolę w wymianie gospodarczej z Obwodem Kaliningradzkim i taką rolę powinien nadal spełniać.

   Od zeszłego roku czyni się wiele starań, aby zaktywizować linię żeglugową poprzez Zalew Wiślany i Cieśninę Piławską do portów Europy Zachodniej i portów skandynawskich. Pionierem w tych działaniach jest statek ˝Laila˝, który bez przeszkód przepływa Cieśninę Piławską i rosyjską część Zalewu Wiślanego. Alternatywnym rozwiązaniem swobodnego połączenia Zalewu Wiślanego z Morzem Bałtyckim jest koncepcja budowy kanału żeglugowego w polskiej części Mierzei Wiślanej.

   Podjęcie decyzji o ewentualnej budowie kanału żeglugowego determinowane jest ekspertyzą o wpływie tego przedsięwzięcia na ekologię Zalewu Wiślanego i na statykę samej mierzei. Czynione są starania o pozyskanie środków na sfinansowanie takiej ekspertyzy ze środków pomocowych Unii Europejskiej. Rozważana jest ponadto - w porozumieniu z samorządem terytorialnym i podmiotami gospodarczymi - koncepcja uaktywnienia gmin położonych nad Zalewem Wiślanym, poprzez większe wykorzystanie istniejących połączeń wodnych pomiędzy Zalewem Wiślanym a Morzem Bałtyckim opartych na śródlądowych drogach wodnych poprzez rzeki Szkarpawę i Wisłę.

   3. W oparciu o informacje uzyskane od strony rosyjskiej, iż w jej części Zalewu Wiślanego zostały wytyczone i oznakowane tory wodne dla potrzeb ruchu żeglugowego - można przypuszczać, iż są to przesłanki do wznowienia rozmów w sprawie zawarcia nowej umowy o żegludze po Zalewie Wiślanym i przez Cieśninę Piławską.

   Minister

   Tadeusz Syryjczyk

   Warszawa, dnia 27 października 1999 r.