Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie skutków wzrostu inflacji dla polityki rządu

   W związku z interpelacją pana posła Jerzego Jaskierni, przesłaną na ręce prezesa Rady Ministrów przy piśmie SPS-0202-4517/00 z dnia 21 sierpnia br. w sprawie skutków wzrostu inflacji dla polityki rządu, uprzejmie przekazuję następujące wyjaśnienia.

   Przyspieszenie tempa inflacji obserwowane od drugiej połowy 1999 r. jest jednym z najistotniejszych problemów, przed jakimi obecnie stoi gospodarka polska. Rząd dokłada wszelkich starań, aby ograniczyć poziom inflacji, niestety przyczyny obecnego przyspieszenia procesów inflacyjnych są w dużej mierze niezależne od prowadzonej polityki fiskalnej i pieniężnej. Szybsza, niż planowano w ustawie budżetowej dynamika cen w 2000 r. wynika głównie z szoków podażowych na rynku, a mianowicie ze znacznie ograniczonej podaży produktów rolnych w wyniku niekorzystnych warunków agrometeorologicznych oraz z wyjątkowo wysokich cen ropy naftowej na rynkach światowych.*) Według szacunków Ministerstwa Finansów, prawie 1/4 wzrostu cen konsumpcyjnych odnotowanego po siedmiu miesiącach br. była spowodowana wzrostem cen pieczywa i produktów zbożowych oraz wzrostem cen paliw.**)    Rząd podejmuje działania prowadzące do złagodzenia negatywnych skutków tych szoków. Przykładem jest wprowadzenie kontyngentów bezcłowych na import zbóż. W dniu 6 czerwca br. Rada Ministrów podjęła decyzję o ustanowieniu bezcłowego kontyngentu na import 200 tys. ton zboża na okres do końca lipca, a 7 sierpnia podjęto decyzję o wprowadzeniu bezcłowych kontyngentów na import zbóż w wysokości 1,1 mln ton, które będą obowiązywać do 15 listopada. Interwencję na rynku rolnym prowadzi także Agencja Rynku Rolnego, która rozpoczęła sprzedaż żyta ze swoich zapasów już w listopadzie ub. r., a pszenicy w lutym br. Obecnie realizowany jest skup zboża z tegorocznych zbiorów. Od oceny efektów dotychczasowych ułatwień dla importu zbóż oraz od ostatecznych wyników tegorocznych zbiorów zależeć będą decyzje co do potrzeby dalszych kroków zwiększających dostawy z importu. Skutki interwencji na rynku zbóż były już widoczne w lipcu. Po znacznym wzroście cen skupu, jaki miał miejsce w maju i czerwcu (pszenicy o 22,8%, a żyta o 10,7%), w lipcu ceny pszenicy obniżyły się o 5,5%, a żyta o 8,3%, co powinno przyczynić się do stabilizacji cen pieczywa i produktów zbożowych.

   Ponadto na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 5 września br. rząd podjął decyzję o wprowadzeniu z dniem 11 września br. zerowych stawek celnych na paliwa sprowadzane z krajów i regionów, z którymi Polska podpisała umowy dotyczące stref wolnego handlu, tj. Unii Europejskiej, EFTY, CEFTY, Litwy, Estonii, Wysp Owczych i Turcji. Zobowiązał również ministra gospodarki do usprawnienia pracy Urzędu Regulacji Energetyki w kontrolowaniu zasadności podwyżek cen energii elektrycznej, cieplnej i ciepłej wody oraz gazu. Oprócz tego rząd uznał za konieczne:

   - zaostrzenie kontroli wzrostu płac w przedsiębiorstwach państwowych i spółkach skarbu państwa,

   - zwiększenie kontroli wzrostu cen paliw, energii, usług transportowych i telekomunikacyjnych do zakończenia demonopolizacji tych sektorów,

   - realizację planowanych w 2000 i 2001 r. podwyżek akcyzy w taki sposób, aby nie działały inflacjogennie,

   - maksymalne zliberalizowanie importu paliw płynnych przez m.in. zniesienie barier administracyjnych,

   - zwiększenie liczby koncesji na świadczenie usług telefonicznych na rynkach lokalnych.

   Ponadto walce z inflacją sprzyjać również będzie zaostrzenie polityki pieniężnej przez bank centralny, wyrażające się podniesieniem przez Radę Polityki Pieniężnej z dniem 31 sierpnia br. o 1,5 punktu procentowego podstawowych stóp procentowych. Restrykcyjna polityka monetarna realizowana przez Narodowy Bank Polski oraz prowadzona polityka fiskalna wraz z odnotowaną poprawą efektywności gospodarowania przyczyniają się do ograniczania presji inflacyjnej na tych rynkach, które podlegają swobodnej konkurencji. Świadczy o tym wzrost cen odnotowany w grupie artykułów nieżywnościowych (z wyłączeniem paliw i leków o cenach urzędowych), które według szacunków Ministerstwa Finansów wyniósł w ciągu siedmiu miesięcy br. jedynie 3,1% i był o połowę niższy od wzrostu cen ogółem.

   Także działania prowadzone przez rząd w ramach programów restrukturyzacyjnych i prywatyzacyjnych poszczególnych branż mają na celu m.in. osłabienie pozycji monopolistycznej, stworzenie warunków dla konkurencji cenowej oraz poprawę efektywności gospodarowania. Jest to jednak proces długotrwały, którego efekty będą stopniowo pojawiać się najbliższych latach.

   W ocenie Ministerstwa Finansów oraz większości ekonomistów w ostatnich miesiącach 2000 r. powinna pojawić się wyraźna tendencja obniżania dwunastomiesięcznego wskaźnika inflacji. Według wstępnych danych Głównego Urzędu Statystycznego ceny żywności w sierpniu spadły o około 0,9%, co świadczy o tym, że już w sierpniu br. dwunastomiesięczna stopa inflacji może ulec znacznemu zmniejszeniu do poziomu poniżej 11%, a na koniec roku osiągnie poziom jednocyfrowy.

   Jeżeli zaś chodzi o konsekwencje płacowe dla sfery budżetowej oraz świadczeń dla emerytów i rencistów przekroczenia założonego na ten rok wskaźnika inflacji, to zgodnie z obowiązującą ustawą o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia emerytów i rencistów, w celu zachowania co najmniej ich realnej wartości, są waloryzowane w taki sposób, aby ich wzrost nominalny nie był niższy niż prognozowany na dany rok średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych; w roku 2001 i następnych powiększony o 20% różnicy pomiędzy prognozowanym na dany rok średniorocznym wskaźnikiem przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej a prognozowanym na dany rok średniorocznym wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych.

   Waloryzacja następuje:

   - od dnia 1 marca i 1 września każdego roku, jeżeli prognozowany w ustawie budżetowej średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem wynosi co najmniej 110%,

   - od 1 czerwca, jeśli średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem jest niższy niż 110%.

   W przypadku gdy inflacja średnioroczna w 2000 r. przekroczy prognozowany w ustawie budżetowej na 2000 r. wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych (5,7%), to zgodnie z obowiązującymi normami prawa, które zostały przewidziane w art. 90 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU 162.1118), emerytury i renty w roku 2001 będą wyższe w wyniku:

   - podwyższenia wskaźnika waloryzacji, ustalonego w ustawie budżetowej dla najbliższego terminu waloryzacji w bieżącym roku, o wskaźnik weryfikacyjny,***)

   - wypłaty jednorazowej kwoty emerytom i rencistom, będącej uzupełnieniem łącznej emerytury i renty wypłaconej za poprzedni rok do wysokości uzyskanej po jej podwyższeniu wskaźnikiem weryfikacyjnym.

   Wzrost inflacji powyżej wielkości prognozowanej w ustawie budżetowej na 2000 r. nie spowoduje natomiast, płynącego z tego tytułu, wyższego wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej. Zgodnie z ustawą z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej (DzU.00.19.239) nie przewiduje bowiem żadnych rekompensat dla pracowników jednostek państwowej sfery budżetowej w przypadku, gdy nie zostanie zachowany poziom realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia, przyjętego w ustawie budżetowej na dany rok.

   Minister

   Jarosław Bauc

   Warszawa, dnia 8 września 2000 r.

*) Na początku września br. ceny światowe ropy naftowej osiągnęły najwyższy poziom od 10 lat i były o ponad 30% wyższe od cen z początku roku. **) Po uwzględnieniu podwyżek cen usług transportowych, które wynikały głównie z podwyżek cen paliw, udział ten wzrasta do 30%. ***) Wskaźnik weryfikacyjny otrzymuje się przez podzielenie wskaźnika realnej przeciętnej emerytury i renty brutto, jaki miał być uzyskany w poprzednim roku, przez wskaźnik realnej przeciętnej emerytury i renty brutto w poprzednim roku, ogłoszony przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.