Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmiany systemu działania Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem pana marszałka z dnia 28 czerwca 2000 r., znak: SPS-0202-4195/00, przedstawiam poniżej odpowiedź na interpelację pana posła Bogdana Lewandowskiego z dnia 19 czerwca 2000 r.

   Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych Spółka Akcyjna, zarejestrowana w styczniu 1991 r., prowadzi działalność w zakresie:

   - ubezpieczeń krótkoterminowych należności (tj. do 1 roku) eksportowych i krajowych od ryzyka handlowego,

   - gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeń kontraktów eksportowych realizowanych w kredycie do 1 roku od ryzyka niehandlowego,

   - gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeń kontraktów eksportowych realizowanych w kredycie powyżej 1 roku od ryzyka handlowego i niehandlowego,

   - gwarancji ubezpieczeniowych,

   - świadczenia usług, związanych z działalnością ubezpieczeniową polegających na badaniu, analizie i ocenie ryzyka handlowego i niehandlowego na rzecz podmiotów gospodarczych,

   - świadczenia usług związanych z działalnością ubezpieczeniową na rzecz podmiotów krajowych i zagranicznych, mających na celu dochodzenie przysługujących im roszczeń majątkowych od kontrahentów krajowych i zagranicznych,

   - reasekuracji czynnej i biernej.

   W 1999 r. odnotowano wzrost udziału eksportu objętego ochroną ubezpieczeniową w całości eksportu Polski do 2,55% (1,88% w 1988 r.). Z drugiej strony nadal ma miejsce niewielki stopień wykorzystania limitu, do wysokości którego mogły być ubezpieczone kontrakty eksportowe w roku 1999 (40,24% - z uwzględnieniem zawartych umów ubezpieczeniowych, 23,61% - z uwzględnieniem zawartych kontraktów i 34,49% - z uwzględnieniem całkowitego zaangażowania KUKE SA). Sytuacja ta wydaje się potwierdzać potrzebę uruchomienia mechanizmu kredytowania eksportu w oparciu o istniejący bank państwowy w obliczu ciągle niewystarczającego zainteresowania banków komercyjnych tym segmentem rynku usług finansowych.

   W Ministerstwie Gospodarki przygotowano analizę celowości uruchomienia mechanizmu kredytowania polskiego eksportu w oparciu o istniejący bank państwowy. Opracowanie to wskazuje jednoznacznie na potrzebę stworzenia systemu finansowania kredytów eksportowych ze środków publicznych, udzielanych przykładowo przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Inicjatywa taka powinna poprawić warunki finansowania polskiego eksportu na zasadach kredytowych, które ze względu na znikome zaangażowanie banków komercyjnych znacznie odbiegają od standardów międzynarodowych.

   Analiza przeprowadzona na zlecenie Ministerstwa Finansów wskazuje, że w latach 1997-1998 systemem kredytowania objęte było zaledwie 2,7-3,1% polskiego eksportu. We wszystkich dotychczas realizowanych międzynarodowych projektach inwestycyjnych, korzystających z tzw. wieloźródłowego finansowania (z udziałem KUKE SA), polska część transakcji była finansowana wyłącznie przez banki zagraniczne, głównie niemieckie.

   W tym kontekście na poparcie zasługuje niedawna inicjatywa zarządu KUKE SA i Banku Gospodarstwa Krajowego odnośnie do utworzenia funduszu refinansowania średnio- i długoterminowych kredytów eksportowych, ubezpieczonych uprzednio przez KUKE SA. Należy także z satysfakcją odnotować znaczący udział takich krajów, jak Ukraina, Kazachstan, Rumunia, Bułgaria i Rosja (razem ponad 70%) w strukturze geograficznej obrotu przyjętego do ubezpieczenia przez KUKE SA w roku 1999.

   Pozytywnie oceniamy podjęcie przez KUKE SA prac nad programem ˝Kredyty eksportowe dla Federacji Rosyjskiej˝. Program ten ma umożliwić wzrost zaangażowania banków polskich i rosyjskich w obsługę polskich przedsiębiorców eksportujących na rynek wschodni oraz rozwój handlu finansowego kredytem, szczególnie przy dostawach dóbr inwestycyjnych oraz usług budowlanych. Ministerstwo Gospodarki zasugerowało opracowanie analogicznego programu dla Ukrainy. Trwają także prace nad programem ˝Rosja - nasz partner handlowy˝, dotyczącym ubezpieczeń należności realizowanych w kredycie do 1 roku. Program ten przewiduje honorowanie przez KUKE SA jako gwarantów lub płatników wybranych banków rosyjskich oraz wybranych regionów, które mają prawo samodzielnie nawiązywać stosunki gospodarcze z zagranicą. Ponadto KUKE SA przewiduje w bieżącym roku wdrożenie - obok cieszącej się zainteresowaniem i dobrą opinią wśród adresów Europolisy, przeznaczonej głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw - plisy globalnej o modułowej budowie, odpowiadającej rodzajom pokrywanego ryzyka oraz innych usług ubezpieczeniowych, wybranych przez klienta. Polisa globalna zostanie przeznaczona dla przedsiębiorców o międzynarodowym zasięgu działania, umożliwi ubezpieczenie jednostki macierzystej oraz jej zagranicznych filii na zbliżonych warunkach.

   Zaakceptowany przez Radę Ministrów w dniu 27 czerwca br. projekt nowelizacji ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeniach kontraktów eksportowych przewiduje rozszerzenie dotychczasowego zakresu działalności KUKE SA o następujące instrumenty:

   - ubezpieczanie inwestycji polskich podmiotów za granicą;

   - ubezpieczanie kosztów poszukiwania zagranicznych rynków zbytu;

   - udzielanie gwarancji dla banków finansujących kredyt dostawcy;

   - udzielanie gwarancji w zakresie produkcji towarów przeznaczonych na eksport;

   - udzielanie gwarancji potwierdzenia akredytyw związanych z kontraktem eksportowym;

   - udzielanie ochrony ubezpieczeniowej kontraktów eksportowych od ryzyka zmiany kursów walut.

   Omawiany projekt nowelizacji powstał przy znacznym udziale KUKE SA i należy mieć nadzieję, iż przyczyni się on do istotnego zwiększenia skali polskiego eksportu korzystającego z gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeń kredytów eksportowych.

   Odnosząc się do pytania, jakie inne działania zamierza podjąć Ministerstwo Gospodarki w celu promocji polskiego eksportu, uprzejmie informuję, że od blisko roku Ministerstwo Gospodarki realizuje program zawarty w dokumencie ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla poleszenia sytuacji w handlu zagranicznym Polski˝, zaakceptowany przez Radę Ministrów 4 sierpnia 1999 r. Program ten, będący wynikiem wspólnej pracy Ministerstwa Gospodarki oraz Ministerstwa Finansów, przewiduje podjęcie szeregu działań o charakterze traktatowym, w zakresie finansowych i celnych instrumentów wspierania eksportu oraz intensyfikację i wzmocnienie prowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki działań w zakresie promocji eksportu.

   Oczekujemy, że pełna realizacja przewidzianych w nim zamierzeń powinna przyczynić się do poprawy sytuacji w polskim handlu zagranicznym.

   Wśród działań ujętych w dokumencie ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla polepszenia sytuacji w handlu zagranicznym Polski˝ wymienić należy m.in. następujące przedsięwzięcia:

   1. Działania o charakterze traktatowym:

   - dostosowanie polskiego ustawodawstwa do ustawodawstwa obowiązującego w Unii Europejskiej i współpraca dwustronna z krajami Unii Europejskiej;

   - realizacja zobowiązań liberalizacyjnych, wynikających z przystąpienia Polski do OECD, ratyfikacja i wprowadzanie w życie porozumień wynegocjowanych w ramach WTO;

   - wypracowanie koncepcji udziału Polski w kolejnej rundzie negocjacji wielostronnych w ramach WTO;

   - opracowanie strategii udziału Polski w międzynarodowych systemach udzielania pomocy rozwojowej, z uwzględnieniem problematyki wspierania reform słabiej zaawansowanych państw regionu Europy Środkowowschodniej (np. Ukrainy);

   - rozwój stosunków gospodarczych z krajami nienależącymi do Unii Europejskiej (np. umowy o wolnym handlu z Turcją i Marokiem).

   2. Usprawnienie działania finansowych i celnych instrumentów wspierania eksportu:

   Kolejnym niezwykle ważnym obszarem działania MG jest usprawnienie działania finansowych i celnych instrumentów wspierania eksportu przede wszystkim poprzez nowelizację obowiązujących i przygotowanie nowych aktów prawnych, wprowadzających lub też rozszerzających ułatwienia celne dla eksporterów i odnoszących się do finansowych instrumentów wspierania eksportu.

   Wśród tego typu działań, których realizacja jest w chwili obecnej najbardziej zaawansowana, należy wskazać następujące:

   a) Nowelizacja ustawy z 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez skarb państwa oraz niektóre osoby prawne. Projekt nowelizacji został zaakceptowany przez Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów i rozpatrzony przez Radę Ministrów w marcu br. W czerwcu br. został przyjęty przez Sejm i uzyskał poparcie Senatu. Proponowane w nowelizacji odniesienie progu kwotowego 10 mln euro do wartości kontraktowej, a nie obecnej wartości jednostkowej eksportowanego wyrobu, oraz rezygnacja z wymogu minimalnego sześciomiesięcznego cyklu produkcyjnego pozwoli na wyeliminowanie dotychczasowych ograniczeń w stosowaniu przepisów wspomnianej ustawy i szersze niż dotychczas korzystanie z poręczeń gwarancji.

   b) Nowelizacja ustawy Kodeks celny oraz ustawy o podatku od towarów i usług i ustawy o podatku akcyzowym oraz zmiany w aktach wykonawczych, wprowadzających ułatwienia w procedurach celnych i podatkowych w zakresie dotyczącym eksportu. Nowelizacje te umożliwiają m.in. zwolnienia przez organ celny wiarygodnych importerów z obowiązku złożenia zabezpieczenia przy korzystaniu z procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń w sytuacji, gdy procedurą są objęte towary, których przywóz nie jest związany ze zwiększonym ryzykiem. Przygotowano także następujące rozporządzenia ministra finansów:

   - w sprawie szczegółowych zasad i trybu stosowania uproszczonego sposobu dokumentowania pochodzenia towarów;

   - w sprawie zwolnień z zabezpieczenia przy korzystaniu z procedury uszlachetniania czynnego;

   - w sprawie trybu i warunków wydawania i cofania pozwolenia na stosowanie zabezpieczenia ryczałtowego oraz wypadków, w których zabezpieczenia te można stosować, a także sposobu określenia wysokości zabezpieczenia ryczałtowego.

   c) Nowelizacja ustaw, mających na celu ochronę polskiego rynku, w tym:

   - ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych;

   - ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny;

   - ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych towarów tekstylnych i odzieżowych.

   d) Nowelizacja ustawy z dnia 15 stycznia 1995 r. o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych. Zgodnie z porozumieniem o subsydiach WTO (Subsidies and Countervailing Measures - SCM) w następstwie wcześniejszej notyfikacji Polska może stosować tego typu dopłaty do końca 2001 r. Utrzymywanie dopłat nawet w tak ograniczonej perspektywie czasowej jest uzasadnione nadal pogarszającą się sytuacją w handlu zagranicznym Polski.

   e) Opracowanie zasad udzielania dopłat do oprocentowania kredytów eksportowych w oparciu o stałe stopy procentowe. Utworzenie takiego mechanizmu pozwoli na uzupełnienie wspomnianego systemu dopłat do oprocentowania kredytów eksportowych, udzielanych w oparciu o zmienne stopy procentowe. W dłuższej perspektywie czasowej rozwiązanie takie jest konieczne - Polska jest już obecnie krajem - obserwatorem porozumienia OECD w sprawie wytycznych dla oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych (tzw. Consensus OECD - Arrangement on guidelines for officially supported export credits), przewidującego wspieranie kredytów eksportowych ze środków publicznych w oparciu o stałą refencyjną stopę procentową (Commercial Interest Reference Rate - CIRR). Projekt ustawy wprowadzającej mechanizm dopłat został zaakceptowany przez Radę Ministrów 27 czerwca br.

   f) Kontynuacja - przy udziale Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi - podjętych prac nad koncepcją wykorzystania pozycji budżetowej na udzielanie kredytów rządom innych państw na finansowanie polskiego eksportu (tzw. rozwojowa pomoc wiązana). Opowiadamy się za koncepcją szerszego zaangażowania Polski w międzynarodowe programy pomocy i wsparcia dla krajów najuboższych i znajdujących się w okresie transformacji. Dostępne środki finansowe powinny zostać przeznaczone przede wszystkim na pomoc wiązaną, która sprzyjać będzie wzrostowi eksportu polskich towarów i usług do następujących krajów: Ukraina, Mołdowa, Białoruś oraz inne kraje b. ZSRR i Bułgaria.

   Wymienione powyżej działania w zakresie finansowych i celnych instrumentów wspierania eksportu mają charakter rozwiązań systemowych i jako takie mogą przyczynić się do osiągnięcia pozytywnych rezultatów eksportowych w dłuższym okresie. Ich realizacja jest jednakże niezbędna dla stworzenia polskim eksporterom i producentom warunków porównywalnych do tych, w jakich działają przedsiębiorstwa w rozwiniętych krajach OECD.

   3. Intensyfikacja i wzmocnienie działań promocyjnych, prowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki

   W tym zakresie przewidujemy kontynuację i rozwój dotychczasowych form promocji, takich jak:

   a) przedsięwzięcia targowo-wystawiennicze i misje gospodarcze:

   - dofinansowywanie uczestnictwa polskich przedsiębiorstw w imprezach targowo-wystawienniczych i misjach handlowych za granicą, zgodnie z przyjętym systemem refundacji części kosztów uczestnictwa na lata 2000-2002,

   - inicjowanie i współorganizacja misji handlowych oraz wystaw o charakterze narodowym za granicą,

   - organizacja polskich stoisk informacyjnych na targach i wystawach przez wydziały ekonomiczno-handlowe ambasad i konsulatów (WEH),

   - wspieranie konferencji, seminariów, imprez promujących Polskę, polską gospodarkę i eksport.

   b) działalność promocyjna wydziałów ekonomiczno-handlowych ambasad i konsulatów RP:

   - działania na rzecz zapewnienia dostępu polskich towarów, usług i kapitału do rynku kraju urzędowania,

   - analizowanie regulacji prawnych państw obcych, dotyczących problematyki gospodarczej, handlowej i finansowej, w tym prawa celnego, dewizowego, podatkowego, regulacji dotyczących inwestycji zagranicznych oraz udzielania przedsiębiorstwom pomocy publicznej i zakresu ingerencji państwa w poszczególne sektory gospodarki,

   - promocja polskiej gospodarki, polskich towarów i firm,

   - pomoc i wspieranie polskich eksporterów na rynkach zagranicznych, w tym zapewnienie niezbędnych informacji ekonomiczno-handlowych.

   c) Działalność w dziedzinie przedsięwzięć wydawniczych:

   - publikacja i dystrybucja materiałów promocyjnych (polsko- i obcojęzycznych),

   - zakupy i dystrybucja wydawnictw informacyjnych, katalogów, informatorów i czasopism,

   - dofinansowywanie wydawniczych przedsięwzięć promocyjnych podejmowanych przez przedsiębiorstwa, agencje i jednostki samorządu gospodarczego.

   d) Działalność w dziedzinie public relations:

   - inicjowanie i organizacja saminariów na temat współpracy gospodarczej z Polską,

   - przyznawanie imprezom i przedsięwzięciom promocyjnym patronatu ministra gospodarki lub Ministerstwa Gospodarki,

   - rozwój kontaktów z mediami,

   - działalność lobbingowa ukierunkowana na wspieranie gospodarczych interesów Polski.

   Ministerstwo Gospodarki realizować będzie także nowe inicjatywy w zakresie promocji eksportu, wśród których na uwagę zasługuje przede wszystkim tworzenie Teleinformatycznego Systemu Promocji Eksportu oraz pierwszych domów polskich za granicą:

   a) Teleinformatyczny System Promocji Eksportu

   System zapewni bezpośredni, natychmiastowy dostęp do aktualnej informacji gospodarczej za pośrednictwem popularnych przeglądarek internetowych. System będzie zawierał oferty eksportowe, inwestycyjne, kooperacyjne firm polskich, zbierane za pośrednictwem akredytowanych organizacji i instytucji wspierających, urzędów wojewódzkich, agencji rozwoju regionalnego itp. W najbliższym czasie przeprowadzone zostaną procedury udzielenia zamówienia publicznego na opracowanie projektu i wdrożenie systemu.

   Do Teleinformatycznego Systemu Promocji Eksportu Ministerstwa Gospodarki zostanie włączony także system informacji ekonomicznej, prowadzony obecnie przez Centrum Informacji Rynkowej Instytutu Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, wykorzystujący m.in. informacje opracowywane i nadsyłane przez placówki ekonomiczno-handlowe oraz informacje pochodzące z europejskch serwisów informacyjnych.

   W zależności od zapewnienia odpowiedniego poziomu finansowania system powinien rozpocząć działanie już na przełomie roku 2000 i 2001.

   b) Wspieranie organizacji tzw. domów polskich za granicą, w których zainteresowani polscy producenci i eksporterzy będą mieli możliwość zaprezentowania zarówno poprzez działania promocyjne, jak i stricte handlowe (w wymiarze handlu hurtowego i detalicznego) swojej oferty eksportowej. Pierwszym przedsięwzięciem tego typu ma być Polski Dom Meblowy w Lublanie.

   Działania Ministerstwa Gospodarki w tym zakresie polegają na:

   - promowaniu koncepcji domów polskich,

   - wspieraniu podejmowanych przez przedsiębiorców działań organizacyjnych przez MG w kraju oraz wydziały ekonomiczno-handlowe ambasad i konsulatów RP w krajach przewidywanej ich lokalizacji,

   - wsparciu finansowym fazy definiowania formuły prawnoorganizacyjnej domów polskich, a po ich utworzeniu kosztów ich promocji.

   Ministerstwo Gospodarki otrzymuje sygnały świadczące o zainteresowaniu tworzeniem domów polskich także w innych krajach, takich jak: Federacja Rosyjska, Niemcy, Kazachstan i inne.

   c) Współorganizacja oraz współudział w przygotowywaniu programów szkoleń dla potencjalnych eksporterów na temat organizacji i techniki handlu zagranicznego.

   Ministerstwo Gospodarki zamierza wspierać (merytorycznie i finansowo) organizację seminariów, warsztatów szkoleniowych skierowanych przede wszystkim do firm sektora MSP, w zakresie instrumentów wspierania eksportu, prawa działalności gospodarczej, procedur i regulacji celnych, w szczególności w krajach pozostających w kręgu zainteresowania polskich eksporterów, negocjacji, rozliczeń transakcji międzynarodowych, wymogów jakościowych (szczególnie w krajach Unii Europejskiej), współpracy gospodarczej z krajami b. ZSRR, oceną wiarygodności kontrahentów itp.

   d) Dofinansowanie kosztów organizacji misji przyjazdowych importerów zagranicznych na wybrane targi w Polsce.

   Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom polskich firm, szczególnie małych i średnich, które m.in. z uwagi na zbyt wysokie koszty uczestnictwa w targach za granicą biorą udział tylko w krajowych imprezach targowo-wystawienniczych, Ministerstwo Gospodarki wspiera finansowo organizację misji przyjazdowych potencjalnych importerów polskich towarów na targi w Polsce.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Tadeusz Donocik

   Warszawa, dnia 11 lipca 2000 r.