Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie polityki pieniężnej

   Szanowny Panie Marszałku! W interpelacji pana posła Bogdana Lewandowskiego z dnia 24 lipca 2000 r. (znak SPS-0202-4415/00) w sprawie polityki pieniężnej przytoczone są niektóre wskaźniki zawarte w ˝Założeniach do projektu budżetu na 2001 r.˝. Z uwagi na negatywny wpływ długookresowego deficytu sektora finansów publicznych na gospodarkę rząd przyjął ˝Strategię finansów publicznych i rozwoju gospodarczego Polska 2000-2010˝, w której przedstawiona została ścieżka dojścia do nadwyżki sektora w 2004 r. Założenia do budżetu na 2001 r. stanowią element realizacji tej strategii.

   Z punktu widzenia rzeczywistego wpływu deficytu sektora finansów publicznych na gospodarkę konieczna jest analiza wielkości deficytu ekonomicznego. Na deficyt ekonomiczny składa się suma deficytów poszczególnych elementów sektora (budżet państwa, budżety samorządów, kasy chorych, fundusze celowe oraz gospodarka pozabudżetowa budżetu państwa i gmin) skorygowana o dodatkowe pozycje. Pozycje te zwiększają poziom oszczędności krajowych (transfery do II filaru oraz Funduszu Rezerwy Demograficznej) lub zmniejszają go (wypłaty rekompensat, licencje UMTS). Dla polityki gospodarczej istotny jest wskaźnik deficytu ekonomicznego, który skorygowany został o wartość wydatków finansowanych z UMTS.

Planowany deficyt ekonomiczny w latach 2000-2003 (w % PKB)

2000 2001 2002 2003

prognozowane wykonanie prognoza

Deficyt kasowy sektorafinansów publicznych -2,8 -1,7 -0,6 -0,8

Deficyt ekonomiczny sektorafinansów publicznych -2,0 -1,6 -0,2 0,5

Źródło: "Założenia do projektu budżetu na 2001 r."

   Poniżej chciałbym przedstawić szczegółowe odpowiedzi na poszczególne pytania pana posła Bogdana Lewandowskiego.

   Pytanie 1: Jak rząd ocenia wpływ zmiany wysokości stóp procentowych na sytuację gospodarczą Polski?

   Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (art. 227) oraz ustawą o Narodowym Banku Polskim z dnia 29 sierpnia 1997 r. (art. 3) bank centralny w Polsce jest instytucją niezależną, której przysługuje wyłączne prawo ustalania i realizowania polityki pieniężnej, w tym ustalania wysokości stóp procentowych. Zgodnie z ustawą o NBP (art. 12 ustawy) Rada Polityki Pieniężnej (będąca organem NBP) określa corocznie założenia polityki pieniężnej. Kierując się założeniami polityki pieniężnej, rada ustala wysokość stóp procentowych NBP.

   Podstawowym celem realizowanej przez bank centralny polityki pieniężnej jest obniżanie tempa wzrostu cen, a w dalszej perspektywie ich stabilizacja. Realizując strategię bezpośredniego celu inflacyjnego (BCI), bank centralny bierze pod uwagę informacje o czynnikach zagrażających wykonaniu przyjętego na dany rok celu inflacyjnego. Dla osiągnięcia założonego celu inflacyjnego Narodowy Bank Polski wykorzystuje - stosownie do potrzeb - zestaw instrumentów polityki pieniężnej. Zasadniczym instrumentem banku centralnego są stopy procentowe, które, w zależności od sytuacji na rynku finansowym, Rada Polityki Pieniężnej może podwyższać lub obniżać. Na kształtowanie się poziomu stóp procentowych NBP wpływa poziom deficytu na rachunku obrotów bieżących, którego nadmierna wielkość może stanowić zagrożenie realizacji celu inflacyjnego w długim okresie.

   Wzrost stóp procentowych przyczynia się do wzrostu rentowności skarbowych papierów wartościowych oraz powoduje napływ krótkoterminowego kapitału zagranicznego. Wyższe stopy procentowe pociągają za sobą wzrost kosztów obsługi długu publicznego. Zbyt wysokie stopy procentowe negatywnie wpływają na inwestycje, a pozytywnie na oszczędzanie i inflację.

   Obecnie utrzymywanie się wysokiego poziomu stóp procentowych wynika z wysokiego poziomu inflacji. Stopniowe obniżanie tempa wzrostu cen umożliwi obniżanie poziomu stóp procentowych, co będzie prowadzić do zwiększania inwestycji i ożywienia gospodarczego. Zmniejszenie dysparytetu między stopami procentowymi w Polsce i za granicą ograniczy napływ krótkoterminowego kapitału spekulacyjnego.

   W przypadku gdy deficyt budżetowy finansowany jest na rynku krajowym, niższe stopy procentowe oznaczają mniejsze koszty obsługi długu publicznego.

   Pytanie 2: Czy zdaniem rządu w kontekście założeń budżetowych na rok 2001 zasadne będzie podwyższenie stóp procentowych przez RPP?

   W założeniach do budżetu na 2001 r. przyjęto, że stopa procentowa operacji otwartego rynku wyniesie 15,6%. Stanowi to spadek w stosunku do roku 2000 o 1,8 punktu procentowego. Podstawowym czynnikiem wpływającym na kształtowanie się wysokości stóp procentowych jest wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych. W założeniach do projektu budżetu na 2001 r. średnioroczny poziom inflacji wyniesie 6,1%, co stanowi spadek o 3 punkty procentowe w stosunku do roku 2000.

   Prognoza wysokości stóp procentowych została sporządzona przy uwzględnieniu odpowiednich założeń dotyczących zjawisk inflacyjnych i pieniężnych. Jeżeli jednak sytuacja na rynku finansowym będzie kształtowała się odmiennie, niż przyjęto w założeniach makroekonomiczynch do budżetu na 2000 r. i 2001 r., wówczas możliwe jest podwyższenie bądź obniżenie prognozy stóp procentowych.

   Rada Polityki Pieniężnej jest niezależnym do rządu organem Narodowego Banku Polskiego. Dlatego też Ministerstwo Finansów nie może narzucić radzie obniżenia bądź podwyższenia stóp procentowych. Zgodnie jednak z powyższym w założeniach na 2001 r. prognozowany jest ich spadek, a nie podwyższenie, jak to sugeruje pytanie 2.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Rafał Zagórny

   Warszawa, dnia 17 sierpnia 2000 r.