Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie stanu i perspektyw rozwoju usług telekomunikacyjnych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Jana Kulasa w sprawie stanu i perspektyw usług telekomunikacyjnych, skierowaną do ministra łączności przez marszałka Sejmu przy piśmie z 19 października br., znak: SPS-0202-4862/00, uprzejmie przedstawiam następujące wyjaśnienia.

   Pytanie 1: Jak przedstawiał się rynek usług telekomunikacyjnych w 1989 r.? Szczególnie jak wyglądała struktura telefonizacji polskiego społeczeństwa (miasto a wieś)?

   W 1989 r. rynek usług telekomunikacyjnych był bardzo wąski, ograniczony praktycznie do telefonii i telegrafii. Ponadto cechą tego rynku była bardzo niska jakość usług.

   Stan abonentów telefonicznych na koniec 1989 r. przedstawiał się następująco:

   - ogółem 3121,4 tys.,

   w tym:

   - miasta 2767,4 tys.,

   - wieś 354,0 tys.

   Gęstość telefoniczna abonentów na 100 mieszkańców na koniec 1989 r. wynosiła ogółem 8,23, z czego w miastach 11,83 i na wsi 2,43.

   Szczegółowe dane i informacje na temat zastanego na dzień 1 stycznia 1990 r. stanu telekomunikacji oraz podstawowych założeń strategii rozwoju telekomunikacji w Polsce w latach 1992-1995, a także stanu i prognozy rozwoju usług telekomunikacyjnych w Polsce przedstawione są w załączonym dokumencie pt. ˝Plany rozwoju telekomunikacji i usług pocztowych˝, opracowanym dla sejmowej Komisji Handlu i Usług w czerwcu 1992 r., który przekazuję panu posłowi (zał. 1)*)

   Pytanie 2: Jak obecnie przedstawia się poziom usług telekomunikacyjnych? Jak należy ocenić obecny poziom nasycenia społeczeństwa w telefony (w tym miasto i wieś)? Jak te standardy prezentują się w porównaniu z poziomem tych usług w państwach Unii Europejskiej?

   W ostatnich latach następował systematyczny rozwój telefonii stacjonarnej. Rocznie przyłączanych jest ponad milion nowych abonentów. Pomimo to w dalszym ciągu trudno uznać poziom rozwoju telefonii stacjonarnej za zadowalający. Dotyczy to zarówno obszarów miejskich, jak i wiejskich. W 1999 r. wszyscy operatorzy działający na rynku telefonii stacjonarnej przyłączyli 1268,4 tys. nowych abonentów. Liczba abonentów wzrosła o 14,4%, w tym na wsi o 31,6%.

   Stan abonentów na koniec 1999 r. przedstawiał się następująco:

   - ogółem 10 076,2 tys.,

   w tym:

   - miasta 7 872,0 tys.

   - wieś 2 204,2 tys.

   Gęstość telefoniczna (abonenci telefonii przewodowej na 100 mieszkańców) wzrosła z 22,8 w 1998 r. do 26,07 na koniec 1999 r., a na wsi z 11,4 w 1998 r. do 14,93 na koniec 1999 r. Jest to jednak nadal niski wskaźnik na tle innych krajów Europy, np. na 1 stycznia 1999 r. wskaźnik ten na 100 mieszkańców wynosił: w Szwecji - 69,6, w Szwajcarii - 67,4, w Wielkiej Brytanii - 54,9, w Grecji - 52,5 w Hiszpanii - 41,7, w Czechach - 36,6, na Węgrzech - 36,1. Wśród krajów europejskich niższy wskaźnik gęstości abonenckiej niż w Polsce zanotowano w Jugosławii, Macedonii, na Ukrainie, w Rumunii, Mołdawii, Bośni i Hercegowinie oraz w Albanii. Dla Europy wskaźnik ten wynosił 36,7. Pomimo systematycznego rozwoju telefonii stacjonarnej nadał poziom tego rozwoju trzeba określić jako niezadowalający. Dotyczy to zarówno obszarów miejskich, jak i wiejskich. Zapotrzebowanie na telefony jest nadal ogromne i występuje konieczność promowania inwestycji przede wszystkim na terenach słabo zurbanizowanych.

   Barierami dla dalszego rozwoju tego rynku i wprowadzania konkurencji są m.in.:

   - duże rozdrobnienie tzw. operatorów niezależnych,

   - ograniczony do jednej strefy numeracyjnej obszar działania operatorów niezależnych,

   - konieczność uzyskiwania połączeń międzystrefowych jedynie za pośrednictwem TP SA,

   - dominacja TP SA w polityce taryfowej,

   - relatywnie niski poziom rentowności inwestycji w telefonii lokalnej,

   - ograniczone środki finansowe na inwestycje,

   - długi czas niezbędny na realizację inwestycji oraz długi okres zwrotu.

   Pytanie 3: Jaka jest geneza strategii rynku telekomunikacyjnego? Jak przedstawiają się jej podstawowe założenia, cele i zadania?

   Przekazuję panu posłowi projekt dokumentu pt. ˝Strategia rozwoju telekomunikacji na wsi na lata 2000-2004˝, który zawiera stan i perspektywy rozwoju telekomunikacji na obszarach wiejskich (zał. 2)*), a także dokument pt. ˝Zarys strategii rozwoju rynku telekomunikacyjnego na latach 1998-2001˝, który został przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 25 sierpnia 1998 r. (zał. 3)*). Dokumenty te zawierają informacje stanowiące odpowiedzi na większość pytań zadanych przez pana posła.

   Pytanie 4: Jak przedstawia się obecna sytuacja finansowa TP SA? Jak rysują się najbliższe perspektywy?

   Uprzejmie informuję, że od momentu przejęcia przez ministra skarbu państw nadzoru właścicielskiego nad Telekomunikacją Polską SA, tj. od 1996 r., Ministerstwo Łączności nie dokonuje oceny sytuacji finansowej TP SA. Obecnie zadanie te należą do właściwości ministra skarbu państwa.

   Pytanie 5: Jakie inicjatywy i działania podejmie pan minister, aby podnieść poziom usług telekomunikacyjnych na wsi i w małych miasteczkach?

   Promowanie rozwoju telekomunikacji na terenach wiejskich należy przede wszystkim do kompetencji pełnomocnika rządu ds. telekomunikacji na wsi powoływanego przez Radę Ministrów zgodnie z ustawą z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności. Szczegółowa odpowiedź na pytania pana posła zawarta jest w przygotowanym przez pełnomocnika projekcie dokumentu pt. ˝Strategia rozwoju telekomunikacji na wsi na lata 2000-2004˝ przekazanego w załączeniu. Ponadto informuję, że weszło już w życie rozporządzenie ministra łączności z dnia 29 września 2000 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości i sposobu uiszczania opłat za udzielenie koncepcji na świadczenie usług telekomunikacyjnych i pocztowych oraz za udostępnieni dokumentacji przetargu (DzU nr 82, poz. 926). Przepisy tego rozporządzenia umożliwiają złagodzenie obciążeń finansowych z tytułu ustalonej w drodze przetargu opłaty koncesyjnej tym operatorom lokalnym, którzy dokonają inwestycji na obszarach wiejskich i podłączą do sieci telekomunikacyjnej znaczną liczbę abonentów.

   Uzależnienie zmiany wysokości raty płatnej w danym roku kalendarzowym od liczby abonentów podłączonych w gminach wiejskich, miejsko-wiejskich oraz w miastach liczących nie więcej niż 20 tys. mieszkańców oraz ich udziału w ogólnej liczbie abonentów podłączonych przez operatora w roku poprzedzającym termin wymagalności raty pozwoli na znaczące zwiększenie liczby telefonów na wsi, zmniejszy dystans cywilizacyjny dzielący obszary wiejskie od miejskich pod względem gęstości telefonicznej i przyczyni się do restrukturyzacji polskiej wsi.

   Pytanie 6: Jak przedstawiają się perspektywy rozwoju polskiego rynku usług telekomunikacyjnych wobec zbliżającej się integracji z Unią Europejską?

   Dnia 21 lipca 2000 r. Sejm RP uchwalił ustawę Prawo telekomunikacyjne (DzU nr 73, poz. 852). Zgodnie z intencją ustawodawcy ustawa Prawo telekomunikacyjne stwarza podstawy do utworzenia w Polsce sprawnego, rzeczywiście konkurencyjnego rynku zarówno usług telekomunikacyjnych, jak i infrastruktury telekomunikacyjnej, zapewniających mieszkańcom naszego kraju jak najszerszy i równoprawny dostęp do podstawowego dobra cywilizacyjnego, jakim jest obecnie łączność telefoniczna, a w przyszłości - także do usług świadczonych w nowoczesnych, szerokopasmowych sieciach telekomunikacyjnych, przy jednoczesnej ochronie praw i interesów wszystkich użytkowników telekomunikacji. W warunkach konkurencji rosnąca podaż usług telekomunikacyjnych pozwoli z jednej strony zlikwidować w jak najkrótszym czasie lukę cywilizacyjną, stanowiącą spuściznę lat ubiegłych, związaną z niedostępnością podstawowych usług telekomunikacyjnych, zwłaszcza w regionach wiejskich, a z drugiej strony - stworzyć społeczeństwu możliwość wyboru tych usług pod kątem ich rodzaju, jakości lub ceny, w zakresie elastycznie dopasowanym do tego, czy będzie to indywidualny użytkownik końcowy czy przedsiębiorca. Rozwój konkurencyjnego rynku telekomunikacyjnego, przy uwzględnieniu nowoczesnych technik multimedialnych, powinien otworzyć szerokiemu gronu użytkowników dostęp do źródeł informacji ˝bez granic˝. Zapewnienie takiego dostępu jest warunkiem koniecznym do tworzenia w Polsce społeczeństwa informacyjnego.

   Ustawa Prawo telekomunikacyjne była tworzona w oparciu o doświadczenia krajów, które wdrożyły dyrektywy Unii Europejskiej. Jako główne przesłanki wprowadzenia nowego Prawa telekomunikacyjnego przyjęto:

   - harmonizację przepisów ustawy z ustawodawstwem Unii Europejskiej,

   - powołanie, zgodnie z zaleceniami UE, niezależnego Urzędu Regulacji Telekomunikacji,

   - określenie szczegółowych zasad polityki cenowej operatorów,

   - uregulowanie problematyki usług powszechnych.

   Projekt ustawy ulegał modyfikacjom w miarę pojawiania się nowych dyrektyw wspólnotowych. W fazie prac sejmowych w ustawie Prawo telekomunikacyjne uwzględniono dyrektywę 1999/5/EC z 9 marca 1999 r. w sprawie urządzeń radiokomunikacyjnych i telekomunikacyjnych urządzeń końcowych oraz wzajemnego uznawania ich zgodności. Wszystkie te pracy miały na celu dostosowanie ustawy do aktualnego stanu prawa telekomunikacyjnego Unii Europejskiej.

   Ponadto Rada Ministrów przyjęła harmonogram zmian regulacyjnych w sektorze usług telekomunikacyjnych w Polsce mających na celu między innymi:

   1) pełną liberalizację rynku międzynarodowych usług telefonicznych od dnia 1 stycznia 2003 r.,

   2) pełną liberalizację rynku strefowych usług telekomunikacyjnych od dnia 1 stycznia 2002 r.,

   3) pełną liberalizację rynku usług telefonicznych międzystrefowych od dnia 1 stycznia 2002 r., do tego czasu na obszarze kraju będzie funkcjonować 3 operatorów niezależnych, świadczących usługi telefoniczne międzystrefowe i konkurujących z Telekomunikacją Polską SA,

   4) wydanie co najmniej 3 koncesji na usługi telefonii komórkowej trzeciej generacji (tzw. standard UMTS),

   5) wydanie nowych zezwoleń na usługi telefonii komórkowej w standardzie GSM/DCS po dniu 1 stycznia 2002 r.,

   6) zrównoważenie taryf Telekomunikacji Polskiej SA do końca 2003 r.

   W Polsce liberalizacja rynku usług telefonicznych stacjonarnych jest realizowana do tej pory poprzez otwarcie rynku lokalnego oraz rynku połączeń międzymiastowych. W perspektywie nastąpi liberalizacja rynku połączeń telefonicznych międzynarodowych.

   Wyrażam nadzieję, że przedstawione powyżej wyjaśnienia jak i dołączony do niniejszego pisma materiał źródłowy pan poseł uzna za wystarczające w danej sprawie.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Tomasz Szyszko

   Warszawa, dnia 8 listopada 2000 r.