Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie skutków reformy emerytalnej dla budżetu oraz w dłuższej perspektywie dla emerytów i rencistów

   W związku z interpelacją pani poseł Anny Filek w sprawie skutków dla budżetu reformy emerytalnej oraz w sprawie skutków tej reformy w dłuższej perspektywie dla emerytów i rencistów pragnę poinformować, co następuje:

   Ad 1.:

   Według danych Urzędu Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi członkami otwartych funduszy emerytalnych jest około 10,5 mln osób. Przy czym nie wszyscy członkowie OFE zostali zweryfikowani przez ZUS jako osoby ubezpieczone. Według szacunków ZUS ubezpieczonych będących członkami OFE jest około 8,5-9 mln osób. Dane te są jedynie szacunkowe, a ostateczne ich potwierdzenie będzie możliwe po zakończeniu prac nad wdrażaniem systemu kont indywidualnych w ZUS i weryfikacją błędów, które występują w bazach danych ubezpieczonych i członków OFE. W połowie 2000 r., według szacunków UNFE, około 28% rachunków nie zostało zasilone żądaną składką. Przy czym odsetek ten zależy od funduszu emerytalnego. Najwięcej martwych kont było w OFE Rodzina - ponad 80%, a najmniej - w OFE Commercial Union - około 15%.

   Ad 2.:

   Do odpowiedzi na pytanie o kształtowanie się w kolejnych latach, od 2002 r. do 2020 r., dopłat z tytułu ubytku składki II filaru, została wykorzystana symulacja przygotowana w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej na podstawie modelu ˝Budżet polityki społecznej˝. Model ten został przygotowany przez Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową we współpracy z MPiPS. Metodologia modelu oparta została na standardach Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), która również służyła pomocą ekspercką w trakcie prac. Celem modelu jest szacowanie wydatków na całą sferę zabezpieczenia społecznego, ze szczególnym uwzględnieniem największej jej części, czyli Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zakres symulacji dotyczy systemu emerytalnego oraz systemu rentowego w perspektywie do 2020 r.

   Do symulacji przyjęte zostały następujące założenia makroekonomiczne:

Założenia średnia2001-2005 średnia2006-2010 średnia2011-2015 średnia2016-2020

Dynamika realnego PKB 6,6% 5,8% 4,7% 4,3%

PKB w cenach bieżących (mld zł) 1059 1860 2949 4247

Pracujący (mln) 15,9 17,8 18,1 17,7

Aktywni zawodowo 18,3 19,6 19,9 19,4

Bezrobotni (mln) 2,4 1,8 1,8 1,7

Stopa bezrobocia 13,2% 9,1% 9,0% 9,0%

Inflacja (CPI), średniorocznie 6,6% 5,0% 3,8% 2,5%

Nominalne wynagrodzenie miesięczne (zł) 2735,33 4308,83 6740,62 9953,70

   Założenia te są zgodne z prognozowanym rozwojem gospodarczym według ostatniego raportu sporządzonego przez OECD.

   Przy takim rozwoju ekonomicznym do otwartych funduszy emerytalnych będzie przekazywane corocznie od 1,2% PKB w 2001 r. do 1,9% PKB w 2020 r. Na koniec okresu prognozy aktywa zgromadzone w otwartych funduszach emerytalnych powinny sięgać 30% PKB.

   Źródło: Model ˝Budżet polityki społecznej˝, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową.

   Przekazanie części składek emerytalnych do II filaru wiąże się z koniecznością uzupełnienia deficytu w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jednak w kolejnych latach deficyt ten powinien maleć ze względu na wyższą dynamikę wpływów ze składów niż wydatków na świadczenia. Ilustracja poniżej przedstawia prognozowane wpływy oraz wydatki funduszy emerytalnego i rentowego:

   Źródło: Model ˝Budżet polityki społecznej˝, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

   Jak można zaobserwować, deficyt w funduszu emerytalnym powinien maleć stopniowo do roku 2009. Istniejący niedobór z wpływów ze składek w latach 2009-2013, według prognozy, będzie uzupełniony ze środków zgromadzonych w Funduszu Rezerwy Demograficznej. Po roku 2014 w funduszu emerytalnym powinna pojawić się nadwyżka. Podobnie przedstawia się sytuacja funduszu rentowego. Istniejący obecnie deficyt powinien maleć i, według prognozy, zostać zniwelowany do 2006 r. W latach 2007-2020, przy przyjętych założeniach, fundusz ten powinien odnotować nieznaczną nadwyżkę. Prognoza na podstawie modelu ˝Budżet polityki społecznej˝ wskazuje, iż fundusze emerytalny i rentowy będą wymagały z budżetu państwa dotacji do roku 2008 włącznie. Przy czym dotacja ta będzie najwyższa do roku 2003, kiedy jej całkowita wysokość będzie wynosić około 2% PKB rocznie. Również w tych latach całkowita dotacja będzie wyższa niż odpływ składki do otwartych funduszy emerytalnych i FUS wymagał będzie również dotacji uzupełniającej. W latach 2004-2008 wysokość prognozowanego niedoboru w systemach emerytalnym oraz rentowym będzie mniejsza niż suma składek przekazywanych do otwartych funduszy emerytalnych i będzie maleć od około 1,5% PKB w 2004 r. do 0,5% PKB w roku 2008.

   Należy nadmienić, iż prognoza nie obejmuje wydatków związanych z funduszami wypadkowym i chorobowym, które obecnie również znajdują się w nieznacznym deficycie. Sytuacja finansowa tych funduszy istotnie zależy od przyjętych rozwiązań ustawowych, przede wszystkim nowej ustawy o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego z tytułu choroby i macierzyństwa oraz planowanego wprowadzenia nowych zasad dotyczących ubezpieczenia wypadkowego. Według pierwszych szacunków, oszczędności osiągnięte w systemie świadczeń chorobowych w ostatnim roku pozwalają szacować zbilansowanie się funduszu chorobowego w najbliższych latach. Również osiągnięcie stabilności finansowej systemu wypadkowego jest podstawą toczących się prac nad projektem ustawy.

   Ad 3.:

   Według istniejących przepisów niedobór w FUS wynikający z wprowadzenia reformy emerytalnej pokrywany jest w całości przez budżet państwa. Do tego celu mają przede wszystkim służyć wpływy z prywatyzacji, a jeżeli nie będą one wystarczające, pozostałe dochody budżetowe. Dotacja na pokrycie deficytu wynikającego z ubytku składki jest szacowana corocznie przez ZUS i stanowi element ustawy budżetowej.

   Ad 4.:

   Odpowiedź na pytanie dotyczące prywatyzowanych spółek oraz ich wartości księgowej nie leży w kompetencji ministra pracy i polityki społecznej. Pytanie to zostało przekazane do ministra skarbu państwa i odpowiedź na nie zostanie przekazana pani poseł po uzyskaniu tych informacji.

   Podsekretarz stanu

   Irena Boruta

   Warszawa, dnia 27 kwietnia 2001 r.