Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie stanu prawnego terenów wyższych uczelni publicznych, na których znajdują się zbiorniki wodne, w kontekście ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym

   Wielce Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo Pana Marszałka z dnia 23 czerwca 2005 r., znak: SPS-0203-10326/05, przy którym przekazana została interpelacja poseł Marioli Sokołowskiej w sprawie stanu prawnego terenów wyższych uczelni publicznych, na których znajdują się zbiorniki wodne, w kontekście ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, uprzejmie przedstawiam następujące wyjaśnienia.

   Na wstępie pragnę wyjaśnić, iż ustawą, która zasadniczo reguluje kwestie własności zasobów wodnych, jak również gruntów pokrytych wodami, jest ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.). Zgodnie z art. 10 ust. 3 oraz art. 14 przywołanej ustawy powierzchniowe wody płynące oraz pokryte nimi grunty w granicach linii brzegu stanowią własność Skarbu Państwa i nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków jednoznacznie określonych w ustawie. Taki stan prawny obowiązuje w Polsce już kilkadziesiąt lat, a ostatnia nowelizacja - ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw - podtrzymując powyższe założenia, uszczegóławia, że w stosunku do tego rodzaju specyficznych rodzajów gruntów nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782)

   Jedyną formą udostępniania gruntów pokrytych wodami należącymi do Skarbu Państwa, przewidzianą w Prawie wodnym, jest ich oddawanie w użytkowanie - czasowe i odpłatne - oraz w użyczenie. Przy czym ustawodawca w art. 20 szczegółowo określa rodzaje działalności, w ramach których można zająć tego typu grunty. W tym miejscu pragnę podkreślić, iż wynikającą z Prawa wodnego fundamentalną zasadę dot. własności wód respektują także przepisy prawa cywilnego (art. 143 Kodeksu cywilnego).

   Jednakże należy zdawać sobie sprawę, że w minionych latach, niestety, dochodziło niejednokrotnie do sytuacji, gdy grunty pokryte wodami oddawane były, wbrew obecnie i uprzednio obowiązującym przepisom kolejnych ustaw Prawo wodne, w użytkowanie wieczyste różnym podmiotom, w tym uczelniom wyższym. Przywracanie właściwego stanu prawnego gruntów pokrytych wodami wymaga indywidualnych postępowań sądowych i jest procesem długotrwałym; dopóki jednak nie nastąpi ich przewłaszczenie, nadal stanowią własność Skarbu Państwa, podobnie jak wody płynące znajdujące się na tych gruntach. Korzystanie z takiej części zasobów wodnych może zatem i musi odbywać się wyłącznie na podstawie zasad i warunków określonych przepisami Prawa wodnego.

   W związku z tym wyrażam przekonanie, iż dokonywane przejęcia gruntów pokrytych wodami, pozostających w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej, wyłącznie na podstawie przepisu art. 251 ust. 1 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, nie jest możliwe. W przeciwnym wypadku stosowanie tej regulacji mogłoby zakłócić istniejący porządek prawny w zakresie własności i gospodarowania gruntami pokrytymi wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi odrębny zasób nieruchomości Skarbu Państwa.

   Kolejna kwestia podniesiona w niniejszej interpelacji, dotycząca ewentualnego wyłączenia z obwodów rybackich wód powierzchniowymi płynących pozostających w użytkowaniu wieczystym uczelni wyższych, również wymaga analizy przede wszystkim na gruncie ustawy Prawo wodne. Ustawa ta utrzymuje zasadę, iż ryby i inne organizmy wodne żyjące w wodzie stanowią jej pożytki, do pobierania których jest uprawniony właściciel wody. Stosownie do art. 13 Prawa wodnego rybackie korzystanie z publicznych śródlądowych wód powierzchniowych podlega szczególnej procedurze cywilnoprawnej, a mianowicie instytucji oddania obwodów rybackich w użytkowanie. Obwody te są ustanawiane na podstawie ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz.U. Nr 66, poz. 750, z późn. zm.), która stanowi zasadniczą regulację zagadnień dot. prowadzenia gospodarki rybackiej. Zgodnie z art. 4 ustawy o rybactwie śródlądowym do chowu, hodowli lub połowu ryb jest uprawniony:

   - właściciel, posiadacz samoistny lub zależny gruntów pod wodami stojącymi lub stawami

   - władający obwodem rybackim na podstawie umowy zawartej z właścicielem wody, zwany ˝uprawnionym do rybactwa˝.

   W obwodzie rybackim uprawnioną do rybactwa może być tylko jedna osoba fizyczna, prawna (lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej).

   Z powyższego wynika, że uczelnie publiczne posiadające grunty pod wodami stojącymi lub stawami mają prawo do prowadzenia chowu, hodowli lub połowu ryb jedynie w tych wodach.

   Procedurę konkursu na oddanie w użytkowanie obwodów rybackich ogłasza i przeprowadza dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, stosując zasady ustalone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lutego 2003 r. w sprawie konkursu ofert na oddanie w użytkowanie obwodu rybackiego (Dz.U. Nr 34, poz. 290, z późn. zm.). Konkurs wygrywa oferent, który przedstawił najkorzystniejszą ofertę.

   Jedynie art. 17 ustawy o rybactwie śródlądowym zezwala, aby w szczególnie uzasadnionych wypadkach, zwłaszcza do celów zarybieniowych, hodowli, ochrony zdrowia ryb oraz do celów naukowo-badawczych, wojewoda zezwalał na odstępstwo od zakazów dot. prowadzenia połowu ryb, także na dokonywanie połowu ryb w obrębach ochronnych. W praktyce oznacza to, że wyłącznie na podstawie przywołanej regulacji uczelnie wyższe mogą wystąpić do wojewody o zgodę na prowadzenie badań naukowych i zajęć dydaktycznych na wodach należących do obwodu rybackiego.

   Zatem ww. ustawa nie przewiduje innych form formalnoprawnych prowadzenia gospodarki rybackiej na wodach płynących, jak również nie preferuje uczelni wyższych w zakresie tej działalności, na przykład poprzez wyłączenie wód znajdujących się na terenach tych uczelni z zasad dot. ustanawiania i użytkowania obwodów rybackich.

   Również ustawa - Prawo wodne nie przewiduje możliwości nieoddawania w użytkowanie obwodu rybackiego przez dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Jedynym wyjątkiem od tej zasady może być sytuacja, gdy do zorganizowanego dwukrotnie konkursu nie przystąpił żaden oferent.

   Z wyrazami głębokiego szacunku

   Sekretarz stanu

   Andrzej Mizgajski

   Warszawa, dnia 12 lipca 2005 r.