Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie uwzględniania w księgach wieczystych i ewidencjach gruntów zmian wynikających z nowelizacji ustawy Prawo wodne, dotyczących możliwości ubiegania się przez byłych właścicieli znacjonalizowanych jezior przep

   Wielce Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pani Poseł Marioli Sokołowskiej, dotyczącą nacjonalizacji jezior przepływowych na podstawie ustawy z dnia 30 maja 1962 r., odszkodowań dla byłych właścicieli wód, jak również wynikających z nacjonalizacji zmian zapisów w księgach wieczystych, uprzejmie przedstawiam stanowisko w przedmiotowej sprawie.

   Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. Prawo wodne wprowadziła zasadę, zgodnie z którą wody stanowią własność państwa. Ponadto własność państwowa rozciągnięta została na grunty pokryte powierzchniowymi wodami płynącymi w granicach określonych liniami brzegów. Wyjątek od tej zasady zawierał art. 1 ust. 2 stanowiący, że wody powierzchniowe stojące oraz wody w studniach i rowach, znajdujących się na innych gruntach niż państwowe, stanowią własność właścicieli tych gruntów. W ten sposób mienie prywatne stało się własnością publiczną z dniem wejścia w życie cytowanej ustawy. Na tle nowego unormowania stanu własności wód konieczne stało się rozstrzygnięcie kwestii związanych z odszkodowaniem dla dotychczasowych właścicieli, jak również uporządkowanie zapisów w księgach wieczystych.

   W cytowanej ustawie nie zamieszczono przepisu poddającego organom administracji orzekanie o tym, które spośród wód i związanych z nimi gruntów, stanowiących według ustawy własność prywatną, stały się z chwilą wejścia w życie Prawa wodnego własnością państwa. Nie przewidywał tego również żaden akt wykonawczy wydany na jej podstawie. Spory o własność gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi są sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego i podlegają rozpatrzeniu przez sąd, gdyż do wyłączenia drogi sądowej w sprawach cywilnych konieczny jest konkretny przepis szczególny przekazujący takie sprawy do właściwości innego organu. Podkreślić należy, że nie zachodziła tu żadna luka w prawie, która mogłaby być wypełniona poprzez odpowiednie zastosowanie przez analogię do przepisów zamieszczonych w innych ustawach nacjonalizacyjnych. Takie rozwiązanie powyższej problematyki w ustawie Prawo wodne z dnia 30 maja 1962 r. było celowym ograniczeniem zakresu kompetencji organów administracji wodnej, a nie przeoczeniem ze strony ustawodawcy.

   Ustawa Prawo wodne z dnia 24 października 1974, jak również ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. utrzymały stan prawny, w którym właścicielem powierzchniowych wód płynących, jak również gruntów nimi pokrytych jest Skarb Państwa, a prawidłowość rozwiązań ustawowych w powyższym zakresie potwierdzona została orzecznictwem Sądu Najwyższego.

   W sytuacji, w której w księdze wieczystej jako właściciel gruntu pod powierzchniowymi wodami płynącymi figuruje nadal osoba fizyczna lub osoba prawna inna niż Skarb Państwa, do usunięcia niezgodności między rzeczywistym stanem prawnym, a księgą wieczystą powinno dojść w drodze stosownego oświadczenia osoby tam wpisanej. W przypadku braku możliwości uzyskania takiego oświadczenia konieczne będzie orzeczenie sądu.

   Z wyrazami głębokiego szacunku

   Sekretarz stanu

   Andrzej Mizgajski

   Warszawa, dnia 29 lipca 2005 r.