Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie ochrony nazw i znaków geograficznych oraz specyficzności produktów rolnych i żywnościowych

   W związku z przekazaną przy piśmie SPS-0202-1037/02 z dnia 4 kwietnia br. interpelacją pana posła Szymona Giżyńskiego w sprawie ochrony nazw i znaków geograficznych oraz specyficzności produktów rolnych i żywnościowych przedstawiam odpowiedź na powyższą interpelację:

   Polska jako kraj stowarzyszony zobowiązana została do dostosowania prawa polskiego do unijnego. W obszarze implementacji znalazło się również rozporządzenie Rady UE nr 2081/92 dotyczące ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych produktów rolnych i żywnościowych oraz nr 2082/92 dotyczące świadectw specyficznego charakteru dla tychże produktów. Oba rozporządzenia regulują zakres ochrony oryginalności produktów, a także stymulują produkcje różnych regionalnych, a więc oryginalnych specjalności lub szczególnej jakości produktów wytwarzanych tradycyjnymi metodami.

   Podjęcie działań w zakresie ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych oraz świadectw specyficznego charakteru i wprowadzenie docelowo przepisów prawnych w kraju pozwoli na zachowanie odrębnych, specyficznych produktów i surowców, będących ˝polską specjalnością˝, niezależnie od terminu akcesji. UE przewiduje bowiem dopuszczenie do obrotu i ochronę prawną tego rodzaju towarów pochodzących z krajów trzecich pod warunkiem wprowadzenia w tych krajach podobnie wiarygodnych mechanizmów gwarancji jakości i kontroli produkcji oraz ochrony prawnej towarów sprowadzanych ze Wspólnoty.

   Polskim aktem prawnym regulującym zagadnienie ochrony oznaczeń geograficznych jest ustawa Prawo własności przemysłowej (DzU nr 49, poz. 508), która weszła w życie 22.08.2001 r. Powyższa ustawa wprowadza szereg nowych rozwiązań w dziedzinie ochrony własności przemysłowej w Polsce: wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, topografii układów scalonych, znaków towarowych i oznaczeń geograficznych. Dostosowuje rozwiązania w tym zakresie do postanowień umów międzynarodowych i wymogów prawa Unii Europejskiej. Przewiduje ona system ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych, określa dokładnie tryb składania wniosków o rejestrację, sposób rejestracji, a także warunki unieważnienia i wygaśnięcia ochrony. Zgodnie z ww. ustawą prowadzenie całości spraw związanych z ochroną nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych należy do Urzędu Patentowego. Powyższa ustawa definiuje oznaczenie geograficzne, rozróżnia nazwy regionalne i oznaczenie pochodzenia.

   Zgodnie z przepisami ww. ustawy oznaczenie geograficzne będzie chronione, gdy uzyska prawo z rejestracji. Aby uzyskać prawo z rejestracji, trzeba oznaczenie geograficzne zgłosić do rejestracji do Urzędu Patentowego. Przepisy ustawy określają dokładnie, co takie zgłoszenie powinno zawierać. Zgłoszenia może dokonać upoważniona organizacja producentów działająca na danym terenie, a także organ administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, właściwy ze względu na teren, do którego odnosi się oznaczenie geograficzne. W myśl przepisów można uzyskać także ochronę na zagraniczne oznaczenie geograficzne, pod warunkiem posiadania dowodu ochrony oznaczenia w kraju pochodzenia.

   Urząd Patentowy w toku rozpatrywania zgłoszenia bada, czy złożone dokumenty, mające uzasadnić decyzję o dokonaniu wpisu do rejestru, nie naruszają ustawy i odpowiadają co do formy obowiązującym przepisom. Jeżeli zgłoszenie zostało sporządzone prawidłowo, wydaje decyzję o udzieleniu prawa z rejestracji pod warunkiem jednak, że została uiszczona opłata za ochronę. Udzielone prawo z rejestracji jest wpisywane do rejestru oznaczeń geograficznych, prowadzonego przez Urząd Patentowy. Stwierdzenie faktu udzielenia prawa z rejestracji odbywa się przez wydanie świadectwa rejestracji.

   Ochrona oznaczenia geograficznego jest bezterminowa i trwa od dnia dokonania wpisu do rejestru. Jednakże może nastąpić unieważnienie lub wygaśnięcie prawa z rejestracji. Unieważnienie i wygaśnięcie prawa z rejestracji jest wpisywane do rejestru oznaczeń geograficznych. Prawo używania oznaczenia geograficznego w obrocie przysługuje osobie, która spełnia warunki z jego korzystania. Może ona wystąpić do Urzędu Patentowego z wnioskiem o wpisanie jej do rejestru jako uprawnionej do używania tego oznaczenia. Osoba uprawniona do oznaczania towarów zarejestrowanym oznaczeniem geograficznym może wskazać, że oznaczenie to zostało zarejestrowane poprzez umieszczenie na towarze określenia: ˝zarejestrowane oznaczenie geograficzne˝ lub litery G wpisanej w okrąg w sąsiedztwie tego oznaczenia. Akt wykonawczy do ustawy w zakresie ochrony oznaczeń geograficznych dotyczący szczegółowych wymogów, jakim powinno odpowiadać zgłoszenie oznaczenia geograficznego, a także szczegółowy zakres i tryb rozpatrywania zgłoszeń powinny ukazać się drukiem w najbliższym czasie.

   Urząd Patentowy zgodnie z rozporządzeniem nr 2081/92 (art. 17) zobowiązany jest to przesłania, w terminie 6 miesięcy przed przystąpieniem do UE, do Komisji Europejskiej wykazu zarejestrowanych oznaczeń geograficznych. Jak wynika z informacji uzyskanych z Urzędu Patentowego, do dnia dzisiejszego nie wpłynęło żadne zgłoszenie oznaczenia geograficznego. Tak więc zapisy ustawy Prawo własności przemysłowej spełniają warunek pełnej ochrony oznaczeń geograficznych, konsumując wymagania zawarte w rozporządzeniu 2081/92, z wyjątkiem zasad kontroli prawidłowości stosowania nazw chronionych i wyznaczenia jednostki inspekcyjnej.

   Rozporządzenie 2082/92 dotyczy ochrony prawnej produktów rolnych i artykułów spożywczych, wyróżniających się specyficzną jakością, uzyskaną dzięki tradycyjnym metodom produkcji, które podlegają stałemu nadzorowi i certyfikacji. Produkt podlegający wymaganiom tego rozporządzenia musi wyraźnie odróżniać się od podobnych do niego typowych produktów, które powszechnie występują w obrocie. Walory takiego produktu powinny natomiast wynikać z użycia tradycyjnych surowców, składu czy też tradycyjnych metod produkcji i przetwórstwa.

   W Polsce możliwość nadania znaku jakości artykułom rolno-spożywczym, wyprodukowanym z surowców pochodzenia krajowego, charakteryzujących się specyficznymi cechami jakości handlowej, dają ministrowi rolnictwa i rozwoju wsi przepisy ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Na podstawie art. 13 ww. ustawy zostanie wydane rozporządzenie w sprawie nadawania znaku jakości dla produktów tradycyjnych.

   Aktualnie prowadzone są prace dostosowawcze, wprowadzające system rejestracji i ochronę produktów tradycyjnych, do programu ˝Polska Dobra Żywność˝. Rada Naukowa programu, powołana zarządzeniem ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 17 lutego 2000 r., opracuje kryteria dla produktów tradycyjnych. Ww. program został ustanowiony w 2000 r. i opiera się na dwóch filarach:

   - ustanowieniu przez ministra znaku ˝Polska Dobra Żywność˝,

   - promocji znaku, a co za tym idzie - także wszystkich produktów opatrzonych tym znakiem.

   Produkty zgłaszane do programu muszą być wytwarzane w warunkach zgodnych z wymaganiami prawa unijnego. O znak mogą się ubiegać wyłącznie producenci, niezależnie od formy prawnej i organizacyjnej firm. Warunkiem jest gotowość poddania analizie produktów zgłaszanych do programu i wyrażenie zgody na kontrolę jakości i pochodzenia surowców już po uzyskaniu znaku. Program jest dobrowolny, adresowany do konsumentów, jak i producentów żywności. Konsumenci kupujący produkty spożywcze ze znakiem ˝Polska Dobra Żywność˝ mają pewność co do pochodzenia produktu oraz zagwarantowaną najwyższą jakość. Wszystkie produkty zgłoszone do programu, spełniające określone kryteria, otrzymują znak ˝Polska Dobra Żywność˝.

   O przyznaniu bądź odmowie przyznania znaku decyduje Rada Naukowa programu, złożona z wybitnych naukowców - specjalistów w dziedzinie żywienia, technologii i przetwórstwa żywności oraz międzynarodowego prawa i systemów jakości. Rada Naukowa opracowała listę analiz dla poszczególnych grup produktów, niezbędnych do otrzymania znaku. Badania są wykonywane w niezależnych od producentów laboratoriach mających akredytacje uprawniające do wykonywania danych analiz. Wszystkie produkty, które uzyskały znak ˝Polska Dobra Żywność˝, są objęte systemem kontroli sprawdzającej, czy producent spełnia wymagania co do jakości, receptury i pochodzenia produktu. Kontrole we współpracy z wytypowanymi laboratoriami przeprowadzają służby podległe ministrowi rolnictwa i rozwoju wsi, a w szczególności: Główny Inspektorat Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych i Główny Inspektorat Weterynarii.

   Produkty ze znakiem ˝Polska Dobra Żywność˝ mają pierwszeństwo we wszystkich działaniach promocyjnych organizowanych z udziałem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Do celów identyfikacji i promocji służy Centralny Rejestr Produktów ze znakiem ˝Polska Dobra Żywność˝.

   Minister rolnictwa i rozwoju wsi ze środków ministerstwa przeznacza pewne kwoty na promocję programu ˝Polska Dobra Żywność˝. Promocja nie dotyczy konkretnych produktów i producentów, lecz całego programu. Celem promocji jest dotarcie do konsumentów z jasną informacją, że wszystkie produkty oznaczone znakiem ˝Polska Dobra Żywność˝ są wytworzone wyłącznie z krajowych surowców, odznaczają się najwyższą jakością i są godne polecenia. Program nie dzieli producentów pod względem pochodzenia kapitału na krajowych i zagranicznych. A zatem firmy, które zdecydują się na wypełnienie surowych wymagań programu i uzyskają na swoje produkty znak ˝Polska Dobra Żywność˝, mogą skorzystać pośrednio na promocji programu. W 2001 r. promocja prowadzona ze środków MRiRW obejmowała:

   - stoisko narodowe pod hasłem ˝Polska Dobra Żywność˝ na targach Grüne Woche w Berlinie,

   - stoiska informacyjne i promocyjne na targach POLAGRA FOOD i POLAGRA FARM w Poznaniu,

   - stoiska informacyjne na kilku regionalnych wystawach,

   - udział w masowych imprezach, jak koncerty Lata z Radiem oraz Festiwal Golonki,

   - konkurs ˝Wybieram Polską Dobrą Żywność˝ prowadzony w II połowie roku na antenie Programu I Polskiego Radia SA,

   - reklamy w kilkunastu czasopismach,

   - emisję filmów reklamowych w TVP SA,

   - emisję reklam w Radiu TOK FM,

   - specjalne wkładki reklamowe w kwartalniku POLISH FOOD - czasopiśmie poświęconym promocji polskiej żywności za granicą,

   - Piknik Polskiej Żywności - wystawę połączoną z degustacją produktów, które zdobyły znak ˝Polska Dobra Żywność˝.

   Podsekretarz stanu

   Kazimierz Gutowski

   Warszawa, dnia 24 kwietnia 2002 r.