Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w pobieraniu przez gminy opłat wynikających z ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych

   W myśl przepisów obowiązującej od 1959 r. ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzanie nimi należy do właściwości zarządów gmin (miast). Gmina zarządzająca bezpośrednio cmentarzem może określić w drodze uchwały opłaty za usługi związane z pochowaniem zwłok. W praktyce gminy takie opłaty więc pobierają (art. 2 ust. 1 ustawy). Często są to jednak opłaty bardzo wysokie. Po 20 latach od pochowania zwłok gminy domagają się opłacenia przez rodzinę zmarłego kosztów za tzw. prawo do grobu, co oznacza odnowienie umowy na kolejne 20 lat (np. w Ostrowcu Świętokrzyskim, gdzie problem mi zasygnalizowano, jest to 500 zł, chociaż w wielu gminach sytuacja wygląda podobnie, a niekiedy koszty te są znacznie większe). W innym przypadku w miejscu dotychczasowego grobu może być pochowana inna osoba. Niejednokrotnie ludzi o niskich dochodach nie stać na opłacenie tak wysokich stawek. Nie jest rozwiązaniem rozłożenie należności na raty.

   Chcę spytać pana premiera o ocenę funkcjonowania w praktyce przepisów przywołanej ustawy. Czy rząd nosi się z zamiarem jej nowelizacji? Gminy ustalają stawki obligatoryjnie. Nie jest to w mojej ocenie zgodne z prawem. Według wykładni Sądu Najwyższego uchwała rady gminy określająca opłaty w wymienionym zakresie jest ofertą do zawarcia umowy. Może być zatem przedmiotem negocjacji. Sąd Najwyższy stwierdza ponadto, iż opłaty te powinny być zróżnicowane nie tylko w zależności od pochówku osoby dorosłej czy dziecka, ale również ze względu na różne miejsca na cmentarzu. Jednocześnie Sąd Najwyższy uznał, że nie można pomijać możliwości finansowych osób zobowiązanych do pochowania. Mówi o tym wszystkim uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 września 1995 r. (III AZP 22/95 OSNAP 1996/6/80.

   W świetle tych faktów chcę spytać: Czy są stosowane mechanizmy kontrolne wykluczające swobodę i nieprawidłowości w pobieraniu przez gminy wymienionych opłat? Jak rząd zamierza reagować na nadużycia w tym zakresie?

   Przy okazji zwracam uwagę, iż ustawa z 1959 r. daje gminom prawo do pobierania opłat za chowanie zwłok w grobach ziemnych, a nie ma zastosowania do tzw. grobów murowanych, przeznaczonych do umieszczenia zwłok więcej niż jednej osoby. Trudno dziś dociec, jakie argumenty przemawiały za takim zróżnicowanym rozwiązaniem. Chcę spytać jednak: Czy rząd widzi potrzebę ujednolicenia przepisów również w tym zakresie?

   Generalnie uważając, iż opłaty pobierane przez gminy są zbyt wysokie i niehonorujące uchwały Sądu Najwyższego (brak zróżnicowania opłat w zależności od wielkości grobu i jego miejsca na cmentarzu oraz brak stworzenia warunków do renegocjacji ceny), jestem zdania, iż rząd powinien przyjrzeć się funkcjonowaniu przepisów w praktyce.

   Jakich reakcji rządu można się także spodziewać w razie stwierdzenia nieprawidłowego stosowania przez gminy przepisów ustawy?

   Z poważaniem

   Poseł Władysław Adamski

   Warszawa, dnia 10 lipca 2000 r.