Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Interpelacja w sprawie kosztów w postępowaniu sądowym związanych z udziałem biegłych sądowych

   Panie Ministrze! W ostatnim półroczu otrzymuję listy i informacje od biegłych sądowych z mojego okręgu, że powszechne stało się nieregulowanie w rozsądnych terminach (14 dni) przez sądy należności biegłych sądowych ustanowionych prawomocnymi postanowieniami sądów za prace wykonane na zlecenie tych sądów.

   Rozliczenie wynagrodzenia biegłego za wykonane na podstawie postanowienia sądu prace odbywa się na podstawie rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 1975 r. w sprawie kosztów przeprowadzania dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym (DzU nr 46, poz. 254) z późniejszymi zmianami w DzU: z 1982 r. nr 43, poz. 283; z 1986 r. nr 30, poz. 154; z 1988 r. nr 42, poz. 335; z 1989 r. nr 66, poz. 405; z 1990 r. nr 62, poz. 364; z 1991 r. nr 81, poz. 357; z 1992 r. nr 38, poz. 165; z 1994 r. nr 31, poz. 115; ostatnia zmiana wprowadzona przez pana ministra rozporządzeniem z dnia 20 lipca 2000 r. (DzU nr 65, poz. 776) podjęła próbę jedynie urealnienia (a głównie zmniejszenia stawki godzinowej dla wynagrodzenia biegłych sądowych). Niestety nie podjęto próby prawnego zakreślania pola dotyczącego wynagrodzenia biegłych w warunkach zmieniającej się rzeczywistości reformowania państwa. Biegli sądowi nadal nie otrzymują zwrotu kosztów za przepracowany czas związany z dojazdami, zarówno na wizje lokalne, jak i na posiedzenia sądów, tak jak było to w minionym systemie, gdy otrzymywali wynagrodzenie od państwowego pracodawcy za czas związany z pracą na rzecz organów sprawiedliwości. Sporządzenie opinii dla sądu było traktowane jako ˝dodatek za pracę po godzinach lub w godzinach pracy˝ i pracodawca podpisywał zgodę na pracę biegłego w sądzie wojewódzkim. W obecnym realiach nie ma nawet mowy o tym, aby biegły w godzinach pracy wykonywał prace na rzecz sądu nawet w jednostkach budżetowych.

   W sytuacjach, w których biegły musi poświęcić pełny dzień pracy na udział w rozprawie, wynagrodzenie określone w rozporządzeniu ministra sprawiedliwości tylko za czas udziału w rozprawie w żadnym wypadku nie stanowi rekompensaty za utracony zarobek.

   Świadkom wzywanym przez sąd za udział w rozprawie przysługuje prawo do zwrotu utraconego wynagrodzenia, biegłym takie prawo przy wykonywaniu prac za udział w tej samej rozprawie nie przysługuje. Jest to istotna nierówność.

   Nieprzypadkowo też w pierwszym zdaniu mojej interpelacji użyłem sformułowania nieokreślonego prawem: ˝w rozsądnych terminach˝, gdyż terminy płatności wynagrodzeń biegłych są w cytowanym rozporządzeniu niedoprecyzowane. Taki stan prawny powoduje, że biegli sądowi są petentami głównych księgowych sądów, którzy tłumacząc się brakami budżetowych środków realizują rachunki biegłych w miarę napływu środków z budżetu z opóźnieniami dochodzącymi nawet do 6 miesięcy.

   Odrębną kwestią są należności biegłych za opinie w sprawach cywilnych i gospodarczych; w tych przypadkach biegli otrzymują wynagrodzenie nawet po roku od daty otrzymania postanowienia sądu o przyznaniu wynagrodzenia za wykonaną opinię. Taka polityka nie sprzyja utrzymaniu osób o najwyższych kwalifikacjach w pracach dla wymiaru sprawiedliwości.

   W związku z powyższym proszę pana ministra o odpowiedź na poniższe kwestie:

   1. Czy i kiedy resort sprawiedliwości podejmie stosowne kroki dla prawnego uregulowania terminów płatności biegłym sądowym?

   2. Czy i kiedy zostaną uregulowane rozporządzeniem ministra sprawiedliwości zagadnienia związane z finansową rekompensatą utraconych zarobków dla biegłych wykonujących prace na rzecz organów wymiaru sprawiedliwości?

   3. Czy i kiedy resort sprawiedliwości podejmie działania w kierunku uporządkowania systemu wynagradzania biegłych sądowych za udział w sprawach cywilnych i gospodarczych?

   Poseł Jan Szymański

   Warszawa, dnia 15 grudnia 2000 r.