Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Interpelacja w sprawie obejmowania uchwałą budżetową gmin przychodów i wydatków związanych z zarządzaniem gminnym mieniem komunalnym

   Szanowny Panie Premierze! Zgodnie z ustawą o gospodarce komunalnej jednostki samorządu terytorialnego (gminy) będące podmiotami mienia komunalnego mogą, w drodze umowy zawieranej na ogólnych zasadach, powierzać m.in. osobom prawnym wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej.

   Jednym z obszarów gospodarki komunalnej jest gospodarka gminnym zasobem mieszkaniowym i użytkowym, którym zarządzanie gminy często powierzają towarzystwom budownictwa społecznego. Z art. 45 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że gminy samodzielnie decydują o sposobie wykorzystania mienia komunalnego. Zawierając więc umowę o zarządzanie gminnym zasobem mieszkaniowym i użytkowym, z zachowaniem przepisów o zamówieniach publicznych, muszą określić treść takiej umowy, w tym - moim zdaniem - mogą powierzyć zarządcy (np. TBS) pobieranie od najemców i dzierżawców komunalnych zasobów mieszkaniowych i użytkowych czynszów i opłat, a nadto określić zasady rozliczeń finansowych między zarządcą a gminą.

   W praktyce w umowach zawieranych przez gminy z zarządcami zasobem mieszkaniowym i użytkowym gminy zawierają postanowienia o wykonywaniu przez zarządców zadań z zakresu pobierania czynszów i opłat za najmowane lub dzierżawione mieszkania i lokale użytkowe i pokrywania z tych przychodów kosztów związanych z realizacją umowy, w tym kosztów eksploatacyjnych, remontowych itp. Cała ewidencja przychodów i kosztów jest prowadzona przez zarządcę, z zachowaniem kontrolnych uprawnień gminy.

   Jednakże, jak dotąd jedyna w Polsce, Łódzka Regionalna Izba Obrachunkowa uznaje, że wszystkie przychody uzyskane przez zarządców z zarządzania komunalnym zasobem mieszkaniowym i użytkowym oraz wszystkie wydatki poniesione przez zarządców związane z funkcjonowaniem tych zasobów winny być wykazane w uchwale budżetowej gminy. Zdaniem izby podstawę takiego stanowiska stanowi art. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2001 (dochody z majątku gminy, w tym z komunalnych zasobów mieszkaniowych i użytkowych, są dochodami własnymi gminy), a ponieważ w myśl ustawy o finansach publicznych dochody te są zaliczane do dochodów publicznych, winny być objęte uchwałą budżetową gminy i to w rozbiciu na przychody i wydatki.

   Moim zdaniem taka interpretacja przepisów ustawy o finansach publicznych nie znajduje uzasadnienia prawnego; nie podziela jej też minister finansów (pismo tegoż ministra z dnia 24 kwietnia 2001 r.). Zgodnie bowiem z art. 120 pkt 4 ustawy o finansach publicznych zarząd gminy jest obowiązany jedynie do sporządzania informacji o stanie mienia komunalnego zawierającej dane o dochodach uzyskanych z wykonywania prawa własności i innych praw majątkowych oraz z wykonywania posiadania.

   Rzeczona informacja nie wchodzi do projektu uchwały budżetowej, jest tylko przez RIO opiniowana, co wynika z art. 121 w zw. z art. 124 ustawy o finansach publicznych.

   Przyjęcie za RIO, że wszystkie przychody i wydatki zarządcy związane z wykonywaniem umowy o zarządzanie komunalnymi zasobami mieszkaniowymi i użytkowymi, wynikające z rzetelnie prowadzonych ksiąg rachunkowych zarządcy, winny znajdować się w uchwale budżetowej gminy, prowadziłoby do zaskakujących wniosków. Po pierwsze, umowa o zarządzanie musiałaby ograniczać zadania zarządców tylko do zadań właściwych dla pośrednika będącego swoistym inkasentem należności gminy z tytułu najmu lub dzierżawy tych zasobów. Zarządca byłby więc de facto podmiotem działającym w imieniu i na rzecz gminy, z czym niewątpliwie wiązałyby się jej obciążenia tak w sferze stosunków cywilnoprawnych (np. w zakresie odpowiedzialności), jak i publicznoprawnych (np. podatkowych). Nie wydaje się, aby taki był cel ustawodawcy pozwalającego przecież w drodze umowy cywilnoprawnej zawieranej na ogólnych zasadach powierzać innym podmiotom wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej, w ich imieniu i na ich rachunek (ryzyko), ale w sposób gwarantujący wykonanie własnych zadań publicznych gminy. Jedyne ograniczenie w tym zakresie to wymóg przestrzegania procedur określonych ustawą o zamówieniach publicznych.

   Przedstawiłem obszernie problem, gdyż stanowisko Łódzkiej RIO - jak wspomniałem, inne niż stanowisko ministra finansów - jest wręcz niebezpieczne i to bynajmniej nie z powodu żądanego przez RIO zakresu uchwały budżetowej gminy, ale skutków faktycznych, jakie pośrednio to stanowisko może wywołać (nieuzasadnione przerzucenie ryzyk cywilnoprawnych z zarządcy na gminy, podczas gdy z zarządu mieniem zarządca byłby wynagradzany, a także przerzucenie na gminę wszystkich obowiązków publicznoprawnych, w tym podatkowych związanych z zarządzaniem mieniem gminnym).

   Mając powyższe na uwadze, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy w myśl ustawy o finansach publicznych w uchwale budżetowej gminy winny być wykazane wszystkie przychody uzyskane przez zarządcę z zarządzania komunalnymi zasobami mieszkaniowymi i użytkowymi oraz wszystkie wydatki poniesione przez zarządcę związane z funkcjonowaniem tych zasobów.

   Odpowiedź na to pytanie będzie stanowiła również odpowiedź na pytanie o dopuszczalny zakres umowy cywilnoprawnej o zarządzanie mieniem komunalnym.

   Z poważaniem

   Poseł Romuald Ajchler

   Warszawa, dnia 10 maja 2001 r.