Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Interpelacja w sprawie nieuzasadnionych zmian podręczników szkolnych

   Szanowna Pani Minister! Z najwyższym niepokojem obserwujemy szerzący się proceder częstych, nieuzasadnionych zmian podręczników szkolnych. Coraz częściej docierają do nas sygnały, że w tej samej szkole w kilku klasach tego samego rocznika stosowane są do jednego przedmiotu różne podręczniki - inny w każdej klasie - mimo iż we wszystkich tych klasach zajęcia prowadzi ten sam nauczyciel. Coraz częściej też pretekstem do wprowadzenia nowych podręczników jest nowy rok szkolny. A już niemal regułą stało się to, że przychodzący do szkoły nowy nauczyciel wprowadza dla swojego przedmiotu nowe podręczniki; zdarza się to nawet w środku roku szkolnego! Tej praktyce sprzyja wielka - nadmierna naszym zdaniem - liczba podręczników dla każdego przedmiotu, zatwierdzonych i rekomendowanych przez MEN.

   Proceder ten jest tolerowany przez kuratoria i dyrektorów szkół; co więcej, proceder ten jest popierany pod hasłem kreatywności nauczyciela w procesie nauczania. Nie chcemy bynajmniej kwestionować zasady kreatywności. Mamy jednak powody sądzić, że takie usprawiedliwienie opisanego procederu jest usprawiedliwieniem fałszywym. Uważna lektura prasy daje podstawy do przypuszczeń, że w niektórych przypadkach jedyną przyczyną zmiany podręczników jest ˝zachęta materialna˝ ze strony wydawnictw, pragnących zwiększyć sprzedaż swoich produktów.

   Niektórzy nauczyciele - miejmy nadzieję, że nieliczni - czerpią z tego nieetycznego proceduru korzyści materialne. Odbywa się to kosztem rodziców uczniów, którzy muszą ponosić dodatkowe wydatki na zakup kolejnych podręczników. Jest to szczególnie dotkliwe dla rodzin wielodzietnych, zwłaszcza mających dzieci w zbliżonym wieku (co przecież jest sytuacją naturalną): młodsze dziecko nie może korzystać z książek starszego brata lub siostry, uczęszczających do tej samej szkoły - bo nauczyciel wprowadził zupełnie inne podręczniki i materiały pomocnicze.

   W wyniku takich praktyk wiele polskich rodzin już dzisiaj nie może sobie pozwolić na wyposażenie dzieci w wymagane podręczniki. Łatwo przewidzieć, jakie będzie to miało konsekwencje dla dzieci dotkniętych tym niedostatkiem i ogólnie dla efektów nauczania w polskich szkołach.

   Częste zmiany podręczników sprawiają również, że traci sens dotychczasowa dobra praktyka przekazywania podręczników - nieodpłatnie lub po niskich cenach - przez uczniów starszych uczniom młodszym.

   Zwracamy się w związku z tym do pani minister z następującymi pytaniami:

   1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu zauważyło problem nieuzasadnionych zmian podręczników szkolnych; czy podjęto próbę zbadania skali i zakresu tego zjawiska, pojawiających się w tej dziedzinie patologii i - nazywając rzecz po imieniu - korupcji w przypadku niektórych nauczycieli, którzy pod pretekstem kreatywności i swobody wyboru programu ulegają pokusom wydawnictw - kosztem uczniów i ich rodziców.

   2. Czy wobec nauczycieli, co do których istnieją uzasadnione podejrzenia, że stosowane przez nich częste zmiany podręczników były wywołane zachętami materialnymi - wyciągano jakieś konsekwencje służbowe, a jeżeli tak, to w ilu przypadkach i jaki był charakter tych konsekwencji?

   3. Czy pani minister wprowadziła lub zamierza wprowadzić system monitoringu lub kontroli, który służyłby sprawnemu wykrywaniu przypadków korupcji przy wyborze podręczników szkolnych, a w konsekwencji przyczyniłby się do ograniczenia tego zjawiska?

   4. Czy pani minister podejmie jakieś kroki w celu ograniczenia liczby dopuszczonych do użytku szkolnego podręczników? Możemy przypuszczać, że ich nadmiar stanowi materialną podstawę przedstawionego w naszej interpelacji patologicznego procederu.

   5. Czy w Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu przygotowywane są propozycje zmian w obowiązujących przepisach prawnych: zmian, które miałyby na celu wyeliminowanie patologii i korupcji w tej dziedzinie? A jeżeli tak - to jakie będą to propozycje?

   Z poważaniem

   Posłowie Przemysław Gosiewski

   i Krzysztof Jurgiel

   Warszawa, dnia 13 grudnia 2001 r.