Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Interpelacja w sprawie restrykcyjnych regulacji i szkodliwych ograniczeń dotyczących wolnych zawodów

   Szanowny Panie Ministrze! Popierając stanowisko Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uważam, że ograniczanie cen za usługi, zakaz reklamy oraz ścisłe wyznaczanie form prowadzenia działalności to najistotniejsze elementy ograniczające konkurencyjność wśród wolnych zawodów w Polsce. W największym stopniu dotyczy to prawników.

   Ograniczenia dotyczące wolnych zawodów są często nieuzasadnione i niekonieczne z punktu widzenia ochrony interesu publicznego. UOKiK przygotował analizę ˝ograniczeń konkurencji w sektorze wolnych zawodów˝. Wynika z niej, iż najwięcej negatywnych zjawisk występuje wśród prawników.

   Trudno usprawiedliwić np. ograniczenia w dostępie do zawodu adwokata. Na krytykę zasługuje ukształtowanie konkursu w ten sposób, iż w dużym stopniu o jego wyniku decyduje część ustna, której ocena ma z natury charakter subiektywny. Przyznanie samorządowi adwokackiemu wyłączności na decydowanie o przyjęciu do zawodu jest jaskrawym przykładem regulacji, której szkodliwe skutki przewyższają ewentualne korzyści. Szkodliwy dla konkurencji jest też zakaz reklamy usług adwokackich.

   Podobne zarzuty można postawić radcom prawnym. W przypadku notariuszy najwięcej kontrowersji wzbudza ustalanie opłat za wykonywane przez nich usługi. Samorząd notarialny konkurencję cenową wśród swoich członków uważa za ˝szczególnie rażące naruszenie etyki zawodowej˝. Na to, iż jest to podejście sprzeczne z prawem zwrócił już uwagę Sąd Najwyższy. Notariusze, tak samo jak inni przedsiębiorcy, powinni konkurować ze sobą ceną usług z pożytkiem dla wszystkich klientów.

   Skutki ograniczenia konkurencji w zawodach prawniczych są niekorzystne dla obywateli. W latach 1997-2002 liczba adwokatów zwiększyła się o 189 osób (2,6%), radców prawnych o 542 osoby (2,7%). Tymczasem liczba spraw spływających rocznie do sądów w tym samym czasie wzrosła o ponad 70%. Podobnie było w przypadku spraw karnych i rodzinnych, a zatem takich, w których występować mogą jedynie adwokaci. Liczba wykwalifikowanych prawników nie odpowiada ilości spraw, jakimi mają się oni zajmować. A to może wpływać na jakość świadczonych przez nich usług. Tylko dostępność do zawodu doradcy podatkowego nie jest utrudniona. Jedynym wymogiem jest posiadanie wyższego wykształcenia.

   Za liberyzacją systemu regulacji wolnych zawodów przemawiają także doświadczenia krajów, które na taki krok się zdecydowały. Przykładowo zniesienie monopolu prawników na usługi notarialne w australijskim stanie Nowa Południowa Walia przyniosło w efekcie obniżkę cen średnio o 17% w ciągu dwóch lat. Podobne rezultaty przyniosła deregulacja usług w Holandii, Anglii i Walii.

   Panie Ministrze! W związku z powyższym chciałbym uzyskać od Pana Ministra informację na następujące pytania:

   1. Czy Ministerstwo mogłoby podjąć działania na rzecz wprowadzenia zmian w przepisach dotyczących wolnych zawodów w zakresie: zmniejszenia barier wejścia do zawodu zwiększenia przejrzystości rynku, tak aby osoba pragnąca skorzystać z danej usługi miała możliwie pełną informację na temat profesjonalistów tę usługę świadczących umożliwienia konkurencji cenowej?

   2. Czy Ministerstwo mogłoby znieść szkodliwe ww. ograniczenia konkurencyjności wśród wolnych zawodów?

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Józef Cepil

   Kielce, dnia 12 maja 2004 r.