Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Interpelacja w sprawie projektu nowelizacji ustawy Kodeks pracy ograniczającej możliwość pracy w niedziele i święta

   Do Sejmu trafił kolejny projekt nowelizacji Kodeksu pracy, który tym razem ma prowadzić w praktyce do zakazu funkcjonowania sklepów zatrudniających średniorocznie powyżej 10 pracowników w niedziele i święta. Projekt ten w sposób oczywisty jest niezgodny z zapisami konstytucji Rzeczypospolitej. Proponowana zmiana nie tylko różnicuje prawa podmiotów na wolnym rynku w zależności od ich wielkości (wielkości zatrudnienia), ale dodatkowo w Kodeksie pracy wprowadza także zamknięty katalog prac, których wykonywanie w niedziele i święta miałoby być dozwolone, co ograniczy przedsiębiorcom możliwość dostosowywania się do dynamicznie zmieniających się wymagań globalizującej się gospodarki.

   Taka sytuacja - zakaz pracy w ustalone dni, ograniczenie obrotów, a więc i dochodów, skutkujące spadkiem rentowności, zachwianie konkurencji, brak pewności gospodarczej na rynku itd. niewątpliwie wpłynie na obniżenie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw, a w efekcie wywoła zwolnienia z pracy i wzrost bezrobocia. Ponadto uchwalenie zmian będzie wymuszało częste nowelizacje Kodeksu pracy, ponieważ dynamicznie zmieniająca się rzeczywistość spowoduje konieczność aktualizacji zamkniętego katalogu dozwolonych prac. Trudno uznać to za pożądane z punktu widzenia zasad legislacji i tworzenia stabilnego prawa.

   Nie tylko zastrzeżenia konstytucyjne i prawne mają tu znaczenie. Proponowane zmiany budzą również ogromne kontrowersje nie tylko wśród pracodawców, ale także wśród konsumentów. Z badań opinii społecznej wynika, iż zdecydowana większość Polaków dokonuje zakupów w niedziele i święta oraz jest przeciwna wprowadzeniu rzeczonego zakazu. Powszechny obecnie elastyczny czas pracy sprawia, iż niedziela jest często jedynym dniem tygodnia, w którym konsumenci dysponują wolnym czasem umożliwiającym dokonanie zakupów.

   Należy również zwrócić szczególną uwagę na ekonomiczne skutki proponowanych zmian w prawie. Handel detaliczny ma znaczny (i ciągle rosnący) udział w wytwarzaniu PKB i ogólnym poziomie zatrudnienia. Według raportu Ministerstwa Gospodarki za 2004 r. udział działu handel i naprawy w tworzeniu PKB wynosił wówczas 17,1%, a liczba zatrudnionych przekraczała 2 miliony. Dane te potwierdzają, iż handel detaliczny jest ważną gałęzią polskiej gospodarki, mającą istotny wpływ na wzrost gospodarczy i wzrost zatrudnienia.

   Proponowane ograniczenia w sposób nieunikniony spowodują redukcję zatrudnienia. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową wyliczył ilość zwolnień na 50-60 tys., inne szacunki mówią nawet o 100 tys. osób. Dla większości średnich firm działających w galeriach centrów handlowych, sieci handlowych średniej wielkości, sklepów specjalistycznych, firm świadczących usługi rozrywkowe zakaz pracy w dni świąteczne oznacza utratę znaczącej części obrotów (od 10% do 30%) i zagrożenie upadłością.

   Cięcia obejmą w pierwszej kolejności pracowników niepełnoetatowych, a więc w przeważającej mierze kobiety z niższym wykształceniem w wieku powyżej 40 lat lub wychowujące małe dzieci. Zatrudnienie w handlu detalicznym znajdują pracownicy niskokwalifikowani (większość spośród bezrobotnych można zaliczyć do tej grupy), a także młodzi ludzie, którzy dzięki temu mogą opłacić swoją edukację. Bez wątpienia proponowane zmiany, poprzez ograniczenie zatrudnienia i obrotów sieci handlowych, spowodują spadek wpływów do budżetu państwa z tytułu podatków PIT, CIT, VAT, akcyzy, jak również składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne.

   Z badań i ekspertyz (m.in. ˝Raport o stanie handlu wewnętrznego˝ - Ministerstwo Gospodarki; ˝Handel w polskiej gospodarce. Kontynuacja i zmiany˝ - IRWiK; Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu; ˝Struktura i rola handlu w polskiej gospodarce˝ - Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową) oraz opinii i stanowisk organizacji społecznych (m.in. Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych, Konfederacji Pracodawców Polskich, Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji czy Związku Rzemiosła Polskiego), a także badań opinii publicznej wynika, że wprowadzenie wspomnianego zakazu jest niecelowe i może być w swoich skutkach groźne dla polskiej gospodarki oraz, co ważne, rynku pracy. Nie jest także oczekiwane przez konsumentów, producentów, pracodawców, jak i większość społeczeństwa (w miastach 70% a na terenach wiejskich 50% osób jest przeciwnych zakazowi, około 20% jest za, a około 10% nie ma zdania).

   Jednym z najważniejszych zadań polskiego rządu jest obecnie zwalczanie wysokiego bezrobocia. Zakaz handlu w niedziele i święta przyczyni się niewątpliwie do jego wzrostu. Nie można również zapominać o tym, że inwestycje sieci handlowych stanowią znaczący odsetek inwestycji zagranicznych w Polsce. Ograniczenia w prowadzeniu działalności handlowej mogą zniechęcić obecnych, jak i potencjalnych inwestorów do lokowania swoich środków w naszym kraju. Warto nadmienić, iż od początku lat 90. do końca 2004 r. inwestycje zagraniczne w handlu wyniosły 9517,4 mln USD, stanowiąc 11,8% wartości bezpośrednich inwestycji zagranicznych ogółem.

   W związku z powyższym mam do Pana Prezesa Rady Ministrów następujące pytania:

   1. Czy Rada Ministrów analizowała konstytucyjność proponowanej i omówionej wyżej nowelizacji K.p.?

   2. Czy Ministerstwo Gospodarki przeprowadziło badania, na podstawie których można by prognozować wpływ rzeczonego zakazu na rozwój gospodarczy i poziom zatrudnienia?

   3. Czy Ministerstwo Finansów przygotowało analizy dotyczące wpływu ograniczeń w handlu na wpływy do budżetu państwa z tytułu podatków PIT, CIT, VAT, akcyzy oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne?

   4. Czy nie uważa Pan Premier, że ww. zakaz wpłynie niekorzystnie na stan polskiej gospodarki poprzez spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego i spadek zatrudnienia?

   5. Czy nie uważa Pan Premier, że proponowane zmiany prawa pracy odbiją się niekorzystnie na atrakcyjności Polskiego rynku dla zagranicznych inwestorów z branży handlowej, którzy, lokując swoje środki w naszym kraju, mogliby stworzyć wiele nowych miejsc pracy?

   6. Jakie jest stanowisko rządu wobec poselskiego projektu nowelizacji kodeksu pracy wprowadzającego ograniczenia w pracy dla handlu w niedziele i święta?

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Adam Szejnfeld

   Piła, dnia 16 sierpnia 2006 r.